24 augustus 2016

De Groote of Zuid-Hollandse Waard

In de latere Hoekse Waard werd vanaf 1100 veelal gebouwd op terpen. Men leefde van akkerbouw, het houden van koeien en schapen, de jacht, visserij en het delven van zoutveen, wat turf en zout opleverde. In de periode 1230-1270 werd de Groote of Zuid-Hollandse Waard bedijkt. Strijen en Hoecke lagen langs de westelijke zeedijk. In het zuiden van de waard lagen Zwaluwe en Geertruidenberg. In het oosten strekte de waard zich uit tot aan Woudrichem en Heusden (zie hieronder).    

De Groote Waard rond 1400
     
De Maas, die dwars door de Groote Waard stroomde, is in 1270 afgedamd op de plaats, waar later Maasdam ontstond. Rond 1400 werd ten oosten daarvan een kasteel Duijvesteijn gebouwd. Het gebied ten noorden van de Maas heette de Tiesselijnswaard en strekte tot aan het riviertje de Dubbel ten zuidoosten van Dordrecht en bevatte de plaatsjes Hoecke, Poelwijck, Leijderambacht en De Mijl. Ten westen van de Groote Waard, in het latere Beijerland, lagen rond 1245 al dorpen genaamd Strienemonde en Corendike (Korendijk). 

15 augustus 2016

Afstamming van de heren van Strijen

Afstamming van de middeleeuwse heren van Strijen is voor mij extra leuk omdat mijn ouders tegenwoordig in het dorp Strijen (ZH) wonen. In de middeleeuwen was Strijen een groot gebied. Zo is er nog een stukje ruïne van een toren van het kasteel van Strijen te vinden in Oosterhout (NB). Bij de beruchte Sint-Elisabethsvloed in november 1421 overstroomde het gebied. Daarna heeft het enige eeuwen geduurd voor het land deels weer op de zee werd herwonnen.

De ruïne van het kasteel van Strijen in Oosterhout rond 1656.
Van de middeleeuwse heren van Strijen is weinig bekend. De laatste Willem van Strijen (of Striene) zou in november 1294 zijn overleden. Hij had 2 wettige dochters, waaronder Aleidis, die de heerlijkheid Strijen erfde en getrouwd was met Nicolaas, heer van Putten. Willem had bij een minnares nog een zoon verwekt, Willem van der Weede. Wede of Weeda was een dorp met een groot kasteel. Beiden zijn verdwenen ten tijde van de Sint-Elizabethsvloed: "welk Weede, mettet Stam-Huys, is Verdronken in 'et Jaar 1421 door den grooten Zuyd-Hollandzen Inbreuk".

11 augustus 2016

De Watergeuzen hadden de stoof platgebrand

Uit de vonnisboeken van de Raad van Brabant in Brussel, 11 augustus 1582: 

Adriaenken Clerck, weduwe van wijlen Peeter Pruymen, heeft een proces gevoerd voor de wethouders van Bergen op Zoom tegen Marynus Claessen inzake een erfrente van 4 Carolusgulden die Marinus had op een halve meede stove staande buiten de Sint Jacopspoort. De stoof is enkele jaren geleden door de Watergeuzen platgebrand en in 1570 is de grond waarop de stoof stond vol water gelopen en geïnundeerd.


20 juli 2016

Predikant Van Loon had vlagen van razernij

Bij vonnis van de arrondissements-regtbank in Deventer van 27-1-1847 werd  Laurens van Loon, voorheen predikant te Welsrijp, onder curatele gesteld. Hij werd verpleegd in het Geneeskundig Gesticht voor Krankzinnigen te Deventer vanwege "Krankzinnigheid, gepaard met Vlagen van Razernij". Laurens van Loon, emeritus predikant, overleed in Deventer op 7-4-1861.  
 
Nederlandsche Staatscourant, 6-2-1847

Laurens van Loon, "Candidaat onder de Eerwaarde Classis van Leeuwarden en beroepen Predikant te Vrouwen Parochie", was op 21-jarige leeftijd op 19-2-1813 in Het Bildt in Friesland getrouwd met Margaretha Swartte, 26 jaar oud en geboren in de Pruissische Polder. Laurens was geboren in St. Jacobiparochie als zoon van Everhardus van Loon en Femmigje Laurensdr. Bovenkamp. Zijn bruid was een dochter van Gerardus Henricus Swartte, laatst predikant te Vrouwenparochie en aldaar overleden.
Laurens van Loon kreeg de volgende kinderen:
  1. Everhardus Swartte van Loon, geb. 25-11-1814 in Het Bildt. Hij trouwde op 30-10-1839 in Barradeel met Binke la Fleur, 21 jaar oud, geb. in Firdgum.
  2. Jacobus Meinhardi Swartte van Loon, geb. 29-12-1816 in Vrouwenparochie, gemeente Het Bildt. Hij was apotheker in Dokkum. Hij trouwde op 31-10-1839 in Sneek met de ald. geb., 19-jarige Maria van Haarst. Hij is overleden op 11-1-1863 in Dokkum, 46 jaar oud.
  3. Albertus Swartte van Loon, geb. 11-3-1819 in Het Bildt.
  4. Femmigje Bovenkamp van Loon, geb. op 12-3-1822 in Welsrijp, overl. op 13-12-1864 in Dokkum, 42 jaar oud.
Leeuwarder Courant, 15-3-1822
Bronnen: Delpher, WieWasWie.

5 juli 2016

Landloper Johannes Nicolaas van Driel uit Heinenoord

Johannes Nicolaas van Driel werd op 9 november 1855 in Heinenoord geboren als één van de 13 kinderen van Nicolaas van Driel (1817-86) en Jannetje Preesman (1823-97). Hij ging in militaire dienst en werd klerk van beroep en verrichtte dus administratieve werkzaamheden. Hij bleef ongehuwd.
Johannes Nicolaas van Driel

Op 8 februari 1897 werd Johannes Nicolaas van Driel - na een veroordeling bij de rechtbank van 's-Gravenhage wegens landloperij - opgenomen in de rijkswerkinrichtingen Veenhuizen in Drenthe. De gevangenen werden daar ondergebracht in slaapzalen van 80 mensen, die overdag werden omgebouwd tot werk- en eetzalen. Het betrof de eerste veroordeling van Johannes Nicolaas. Op het moment van zijn veroordeling waren van zijn familie alleen 2 getrouwde zussen en zijn moeder nog in leven. Zijn moeder zou op 5 september van dat jaar overlijden.

Johannes Nicolaas van Driel was 1,62 m. lang, zijn bovenlijf was ca. 86 cm lang en zijn armwijdte bij uitgestrekte armen was 1,67 m. Zijn linkervoet was ca. 25 cm lang. Zowel op zijn borst als bij zijn schouderblad op zijn rug had Johannes Nicolaas een wijnvlekje.

Bronnen: WieWasWie.nl en AlleDrenten.nl.

3 juli 2016

Mathijs Frederik Koentz verdronk op zondag 3-7-1859

De Amsterdammer Jan van Nulck (1766-1834) noteerde:

"Op Zondag 3 July 1859 is onze dierbare Neef Mathijs Fredrik Koentz op 't Nieuwe Meer aan de Koene Molen gaan vissen & varen met onze Neef Dirk Cornelis van Nulck, waarbij hij een Riem verloor. Hij ontkleedde zich & kreeg die Zwemmende weder terug, doch Zijn Makker wist Met de andere Riem de schuit niet voor afdrijven door stroom op die zelfde plek te houden, zoodat de Ongelukkige uitgeput van Zwemmen, de kragten begaven & voor altoos onder akelig gekerm in de diepte wegzonk. Eerst Maandag avond gelukte het Zijn lijk te vinden en thuis te krijgen. Hetwelk Woensdag in de Nieuwe Kerk in mijn graf is begraven. Was oud 20 jaar & 9 maanden."


23 juni 2016

Leendert Jacobsz Besemer stierf op 24-6-1611

Deze grafzerk in de kerk van Hendrik-Ido-Ambacht toont het wapen van de familie Besemer.

Leendert Jacobsz. Besemer huurde in 1561 land te Hendrik-Ido-Ambacht van de weduwe van Jacob Gijsbertsz. Besemer (zijn moeder), van de weduwe van Aert Gijsbertsz. Besemer (zijn tante) en van Willem Jansz. te Oud-Alblas.

Leendert's ouders waren Jacob Gijsbertz. Besemer, die rond 1541 is overleden, en Heijltge Willems, die uit Ridderkerk afkomstig was. Leendert's oom, Aert Gijsbertz. Besemer, woonde in Oud-Alblas, waar hij in 1548 heemraad was.

Leendert Jacobsz. Besemer stierf op 24-6-1611 en werd begraven in de kerk van Hendrik-Ido-Ambacht.