De 3 vrouwen van Pieter Jacobsz Kleijnendorst op Cillaarshoek

Mijn voorvader Pieter Kleijnendorst is gedoopt in de Sint Anthoniepolder op 13 maart 1695 als jongere zoon van Jacob Cornelisse Kleijnendorst en Aeghje Jansse Steenhoek, die aldaar trouwden op 19 maart 1679. Beiden waren nog in leven toen Pieter met zijn eerste vrouw trouwde, want op 27 maart 1724 lieten zij een testament opmaken en toen was Jacob ziekelijk.

Pieter Jacobse Kleijnendorst en Hadewij Barendrecht trouwden op 11-1-1722 in Cillaarshoek

Pieter Kleijnendorst was 26 jaar oud toen hij op 11 januari 1722 in Cillaarshoek trouwde met zijn eerste vrouw, Hadewij Simons Barendrecht. Zij is gedoopt in Cillaarshoek op 3 april 1701 als jongere dochter van Simon Hendriksz. Barendrecht en Neeltje Teunisse Schilperoort.

Pieter en Hadewij kregen 2 kinderen:

1. Jacob is gedoopt in Cillaarshoek op 8 maart 1722. Hij trouwde Grietje Janse Smits (±1725-1809) en kreeg met haar 8 kinderen, waaronder een oudste zoon Pieter en een oudste dochter Hadewei Kleijnendorst, die eveneens 3 keer trouwde. Jacob's lijk werd aangegeven door zijn zoon Pieter op 16 oktober 1792 in de Sint Anthoniepolder.
2. Simon is gedoopt op 19 december 1723 in Cillaarshoek. Hij trouwde aldaar op 13 juli 1749 met Ariaantje Janse van Bommel en kreeg kinderen Hadewij, Jan en Pieter.

Hadewij Barendrecht zal rond 1724 zijn overleden, want op 1 april 1725 in Cillaarshoek is Pieter Kleijnendorst getrouwd met zijn tweede vrouw, de veel oudere Dirkje Thomasse de Boo. Zij is gedoopt in Goudriaan op 29 oktober 1677 als dochter van Thomas Jans (de) Boo en Teuntje Wouters. Dirkje was eerder op 5 januari 1704 in Goudriaan getrouwd met Teunis Jansz. Alblas met wie zij zeker 8 kinderen kreeg, waarvan de jongsten zijn gedoopt te Cillaarshoek. Aangezien Dirkje al 47 jaar oud was bij haar huwelijk met Pieter, werden er geen verdere kinderen geboren. Het is niet bekend wanneer Dirkje is overleden.

Pieter Kleijnendorst, weduwenaar van Dirksje de Boo, trouwde met Grietje Paulisse de Haan op 24-5-1744 in Cillaarshoek

5 van de 13 kinderen Boeser bleven in leven

Van mijn moeder's kant stam ik af van de familie Boeser in de Langstraat. Mijn betovergrootvader Cornelis Boeser is geboren op 28 januari 1808 als tweede van zes zonen van Gerrit Ariens Boeser (1777-1862) en Catharina Cornelisse Rosenbrand (1782-1864). Cornelis werd gedoopt in Capelle (NB) op de 31e.
Cornelis was de eerste in het gezin die trouwde. Op 24 oktober 1839 in Capelle trouwde hij met Maria van Diemen. Zij is aldaar geboren op 13 september 1815 als jongste dochter van Maria Janse Paans (1771-1840) en haar tweede echtgenoot Gerrit Simons van Diemen (1766-1845). Maria's broer Simon van Diemen (1810-1888) was getuige bij haar huwelijk en ook haar beide ouders waren bij haar huwelijk aanwezig.

Cornelis en Maria kregen 13 kinderen, waarvan er slechts 5 ouder dan een jaar werden. De oudste dochter, Catharina werd 21 jaar oud. De oudste zoon, Gerrit, werd 48 jaar oud, maar bleef ongehuwd. Alleen Maria, Cornelis en de jongste, Gerdina, trouwden en kregen kinderen.
Ook van Cornelis' oudere broer, Arie Gerrits Boeser (1807-1877), bereikte slechts 1 dochter de volwassen leeftijd. Van hun jongere broers Gerrit Boeser (1815-1892), Pieter Boeser (1819-1863) en Marijnus Boeser 91825-1898) bereikten van elk slechts 2 zonen de volwassen leeftijd. De kindersterfte was dus erg hoog in die generatie van de familie Boeser.

Handtekeningen onder de huwelijksacte van Cornelis Boeser en Maria van Diemen

De voorouders van Willemke Jans de Haen (Oosterwijk, rond 1600)

Mijn stamovergrootmoeder Willemke Jans de Haen was 2 maal getrouwd. Met haar eerste man, Mels Jaspers, had zij 7 kinderen. Rond 1621 is Willemke hertrouwd met Willem Claess van Deventer en kreeg nog zeker 3 kinderen, waaronder mijn stamgrootvader Claes Willemsz. Deventer, die in juli 1625 in Leerdam werd gedoopt. Willemke woonde in Oosterwijk ten westen van Leerdam.

De voorouders van Willemke heb ik kunnen vinden dankzij de recent gepubliceerde ONA van Leerdam en ORA van Gorinchem. Willemke is een dochter van Jan Willemss de Haen en zijn eerste vrouw Aefke Jans. Willemke had met haar eerste man o.a. zowel een zoon Jan als een dochter Aefken, vernoemd naar haar ouders. Ook had Willemke een broer Hermen, 2 zussen Lijsbet en Aegtken, 1 halfzus en 3 halfbroers.

Leerdam, 18-11-1646:
- Teuntien Teunis X Hermen Janss HAEN za., geassisteerd met Henrick Sijmenss VAN TROIJEN, te eenre, en
- Willem Claess DEVENTER X Willemke Jans, Jan Jansen HAEN vhz en proc. hebbende van Lijsbeth Jans DE HAEN (notariële akte Delft dd 15-11-1646) en Jacob Gijsbertss X Aegken Jans za als vader van hun kinderen en Jan Janss HAEN als voogd v/d voorn. kinderen van Aeghken Jans za. en de voorn. Jan Janss, als voogd van zijn halve broer Gijsbert Janss en van zijn halve zuster Greetien Jans; en de voornoemde comparanten zich sterk makend voor Willem Janss HAEN, sijnde op zee, te andere; deling en wel als volgt:
- de weduwe: haar vrije eigen goed, huis, hof,
- de andere gezamenlijke erfgenamen: 1.800 gulden,
- Willem Claess DEVENTER: als voogd v/d voor- en nakinderen van Jan Janss HAEN za 900 gulden,
- Gijsbert Janss: krijgt het timmergereedschap.

Aefke Jans is een dochter van Jan Dircxs en had een broer Dirck en zussen Vrouwen en Trijntje.

Leerdam, 19-3-1643:
Henrick Paulissen, oud 72 jaar, Bouwen Jacobss, oud 82 jaar, en Peter Floriss, schout van Oosterwijk, oud 40 jaar, verkl. op verzoek van Hermen Janss DE HAEN en Willemke Jans DE HAEN en vanwege de nagelaten kinderen van Jan Janss DE HAEN za. dat zij rechte kinderen zijn van Jan Willemss DE HAEN za. X Aefke Jans en dat de grootvader was Willem Janss DE HAEN za.

Jan Willemss de Haen is een zoon van Willem Janss de Haen en Sophia Hermansdr. Jan had een zus Anneke, die was gehuwd met Allert Martensz. wonend te Vianen.

In Gorkum op 29-11-1618 comp. Allert Martensz., won. te Vianen, X Anneke Willem Jans DE HAENSdr., die mede-erfgename was van haar ouders za. Willem Jansz DE HAEN za. X Sophia Hermansd. za.

Willem Janss de Haen en zijn zus Anna zijn kinderen van Jan Pauwelss de Haen en diens eerste vrouw Aleijdt Fransdr. Jan is hertrouwd met Mechtelt Henricxsdr. en had met haar nog 7 nakinderen.

De omgeving van Leerdam

Leerdam, 19-3-1643:
Henrick Paulissen, oud 72 jaar, Bouwen Jacobss, oud 82 jaar, en Peter Floriss, schout van Oosterwijk, oud 40 jaar, verkl. op verzoek van Hermen Janss DE HAEN en Willemke Jans DE HAEN en vanwege de nagelaten kinderen van Jan Janss DE HAEN za. dat zij rechte kinderen zijn van Jan Willemss DE HAEN za. X Aefke Jans en dat de grootvader was Willem Janss DE HAEN za. De broer en zusters van Aefke Jans waren Dirck Janss, peertcoper won. te Harlingen achter de kerk aldaar, en Vrouwe Jans en Trijntge Jans, mede te Harlingen gewoond hebbende, en die weer kinderen waren van Jan Dircxs za.

Gorkum, 1-3-1561:
Mechtelt Henricxsdr. X Jan Pauwelss DE HAEN za. en Henrick Janss, Dirck Corstenss X Aleijt Jansdr., Bely Jansdr., Cornelis Janss, Grietje Jansdr., Bertge Jansdr. en Jan Janss (nog niet mondig), waarvan de laatste 3 meisjes geassisteerd door hun oom Peter Pauwelss, alle 7 broers en zusters en nakinderen v/d voorn. Jan Pauwelss X Mechtelt Henricxsdr., te eenre, en Willem Janss en Jan Willemss VAN ACKOIJ X Anna Jansdr, beiden voorkinderen van Jan Pauwelss DE HAEN X Aleijdt Fransdr. za, maken een scheiding.

Daarmee komen de kwartieren van Willemke Jans de Haen op
2. Jan Willemss de Haen. Jan is als weduwnaar hertrouwd met een onbekende vrouw. Jan’s eerste vrouw was
3. Aefke Jans. Zij is overleden vóór 1645.
4. Willem Janss de Haen. Willem trouwde met
5. Sophia Hermansdr. Zij is overleden vóór dec. 1618.
6. Jan Dircxs. Hij is overleden vóór apr. 1643.
8. Jan Pauwelss de Haan. Hij is overleden vóór maart 1561. Jan is als weduwnaar vóór 1545 hertrouwd met Mechtelt (“Metgen”) Henricxsdr., die is overleden ná 1562. Jan’s eerste vrouw was
9. Aleijdt Fransdr.
16. Pauwel die Haen.

Bronnen: Uitreksels van A.I. Grabowsky uit de akten in het Oud Notarieel Archief van Gorkum, Bewerkingen van A.I. Grabowsky van het Oud Rechterlijk Archief van Leerdam.

Wie waren de ouders Willem van Wingerden? ("Brick Wall")

Willem van Wingerden is een voorouder van mijn neefje Thom Bos. Op 8-10-1790 in Sliedrecht gaf hij aan te willen trouwen met Pietertje Klein, weduwe van Jan Krouwel. Pietertje was gedoopt op Sliedrecht op 1-6-1760 als dochter van Cornelis Willem Klein en Bastiaantje Arijs Hartog. De aangifte van haar eerste huwelijk met Jan Krouwel was op 8-9-1786 in Sliedrecht; beiden woonden toen in de heerlijkheid Naaldwijk, gelegen tussen Sliedrecht en Giessendam. Jan Krouwel was weduwenaar van Jannigje Pieters Guis met wie hij kinderen had laten dopen in de periode 1766-1783.

Willem van Wijngaarden gaf op 8-10-1790 in Sliedrecht aan dat hij wilde trouwen
met Pietertje Klijn, weduwe van Jan Krouwel.

De Dordtse Hadewij Willems de Haen (1668-1741)

In 1712 speelde er in Dordrecht een conflict tussen Hadewij de Haen en Matthijs Baerthout de Stercke, die Hadewij uitschold voor hoer, teef en beest. Hij vertelde dat hij haar vroeger, toen ze sneepen gingen venten in de rivier de Noort, voor een  dubbeltje 'afnaaide'. Hij had haar vervolgens onbetamelijk aangevat, haar rokken opgelicht en gezegd: "Wilt gij niet nogmaals zeggen, likt mijn gat, likt mijn etc.". Daarna had hij haar tot bloedens toe geslagen.
 
Later had De Stercke gezegd: "Heb je van dat leven tusschen Cornelis in den Hemel en Hadewijchje in de Hel niet gehoord?". Hij had daarbij gesuggereerd dat Hadewij na een vechtpartij van haar man met een zakje geld bij de officier was gaan "krijten en kermen".

Dordrecht, geschilderd door Aelbert Cuyp (1620-1691)

De 4 vrouwen van Arie Janse de Jong (1710-61)

Op 28-12-1710 werd in Loon op Zand Arie Janse de Jong gedoopt als jongste zoon van Jan Petersse de Jongh (1663-1742) en Jenneke Adriaense van Oosterhout (1670-1729). Jan Petersse was herbergier op de Zandschel bij de toenmalige grens tussen Holland en Brabant. Van hun 10 kinderen bereikten uiteindelijk waarschijnlijk alleen Adriana, Cornelia, Peeter, Petronella en Adriaan de volwassen leeftijd.

In de periode 1725-26 zaten "Jan Peterssoon de Jongh alias Horeman" en zijn huisvrouw opgesloten in een kerker in het kasteel van Loon op Zand op verdenking van het verschaffen van voedsel en drank aan en heling van goederen van criminelen, bekend als "De Bende van de Witte Veer". Op 27-8-1725 zat het echtpaar in een vuile, stinkende kerker opgesloten, waar hun gezondheid gevaar liep. Uiteindelijk werd het echtpaar in 1726 vrijgesproken. Mogelijk heeft hun jongste zoon Arie Janse in die periode bij zijn getrouwde zus Cornelia gewoond.

Het kasteel van Loon op Zand

Arie Janse de Jong trouwde op 16-1-1735 in Sprang met Maria Adriaens Oerlemans. Zij was aldaar gedoopt op 30-10-1707 als het 6e kind van Adriaen Jacobsz Oerlemans (1666-1737) en Geertrui Jans Haverhals. Maria Adriaens Oerlemans overleed in Loon op Zand op 28-2-1740. 
Arie en Maria kregen 2 kinderen, die beiden voorouders van mij zijn:
 1) Jenneke de Jong, gedoopt op 31-7-1735 in Sprang en begraven op 19-5-1691 in Loon op Zand. Janneke is op 29-5-1757 in Capelle (NB) getrouwd met Johannes (Jan) Paans (1726-1801).
 2) Aderjaen de Jong, gedoopt op 19-1-1738 in Loon op Zand en begraven op 26-4-1795 in Sprang. Aderjaen is op 4-6-1770 in Loon op Zand getrouwd met Antonia (Tona) Corver (1741-99) uit Klundert.

Arie Janse hertrouwde vervolgens in Sprang op 26-3-1741 met de 23-jarige Elisabeth (Lijsbeth) Klootwijk,  jongedochter van Sprang. Zij werd aldaar gedoopt op 13-5-1717 als dochter van Adriaan Wouters Klootwijk en Seijke Cornelisse de Leeuw. Elisabeth is binnen anderhalf jaar na haar huwelijk overleden. Adriaan Jansz. de Jong bezat op 28-3-1742 een huis, hof, erve, schuren en schoppen met omtrent 40 hont weide, zaaijland en heide.

Arie Janse de Jong hertrouwde opnieuw op 23-9-1742 in Waspik: Adriaan de Jong, laatst wedr. van Elizabeth van Cloot, won. te Loon op Zand met Maria Costers, j.d. geb. en won. te Waspik, beiden ger(eformeerd). Het is mij onbekend wanneer Maria geboren is en wie haar ouders zijn. 
Arie en Maria kregen 4 kinderen:
 3) Anna de Jong, gedoopt op 9-6-1743 in Loon op Zand, overleden op 12-7-1820 in Capelle (NB). Anna trouwde in Capelle (NB) op 14-5-1786 met Jacob Konings (1752-1830).
 4) Johanna de Jong, gedoopt op 21-6-1744 in Loon op Zand.
 5) Peter de Jong, gedoopt op 10-4-1746 in Loon op Zand.
 6) Maria de Jong, gedoopt op 13-8-1747 in Loon op Zand.

Arie Janse's 3e echtgenote, Maria, overleed binnen anderhalf jaar na de geboorte van haar jongste dochter, dus mogelijk in het kraambed, want op 26-5-1749 in Loon op Zand trouwde de 38-jarige Arie Janse voor de 4e keer. Zijn laatste vrouw was de 41-jarige Maria de Haan, weduwe van Arnoldus de Roon bij wie zij 5 kinderen had: Zacharias (2x), Hendrik, Elisabeth en Aderjaen. Maria de Haan is hoogstwaarschijnlijk gedoopt op 23-11-1707 in Capelle (NB) als dochter van Hendrik Chiele de Haan en Aantje Cornelisse Ockers.
Met zijn 4e vrouw kreeg Arie Janse de Jong nog 2 kinderen: 
 7) Jan de Jong, gedoopt op 27-7-1749 in Loon op Zand.
 8) Aantje de Jong, gedoopt op 19-12-1751 in Loon op Zand, overleden op 17-6-1833 in Sprang. Aantje is getrouwd op 17-4-1777 in Capelle (NB) met Adriaan Klootwijk (1752-1833), een zoon van Adriaan Klootwijk sr. en Alida Adriaans Oerlemans.

Arie Janse de Jong overleed op 24-12-1761 in Loon op Zand. Op 8-1-1762 werden Mattijs van Riel, wonende te Capelle, en Michiel de Haan, beiden wonende te Capelle, aangesteld als voogd en toeziend voogd over de minderjarige kinderen van wijlen Adriaan Janze de Jong en Maria de Haan. Michiel van Es en Hendrik van Riel verpachtten, als voogden over de 4 minderjarige kinderen van Adriaan Janze de Jong en Maria Kuijske, op 21-5-1762 een uiterwaard onder Zuijdewijn-Capelle. Van Maria de Haan's overlijden is aangifte gedaan op 14-7-1777 in Capelle (NB).

N.B. Arie Janse's oudere broer Peeter Janse de Jong (1700-42) trouwde in 1740 met de gescheiden Maria Swart (1704-62).

De 18e eeuwse "Bende van de Witte Veer"

In de 20-er jaren van de 18^e eeuw opereerde vanuit de moerassen tussen ’s-Gravenmoer-Capelle, Loon en Waspik een roversbende, die bekend werd als de “Bende van de Witte Veer”. Enkele voorouders van de familie De Jong waren als helers bij de bende betrokken.

Achtergrond

Omstreeks 1720 werden zigeuners vanuit Holland en Gelre opgedreven en waren velen van hen naar het zuiden gevlucht. Een groep zigeuners, 'heidenen' genoemd, streek neer in het oostelijk deel van het Ravensbos, nabij het gehucht Zandschel. Dit lastig toegankelijke, moerassige gebied lag deels in 's-Gravenmoer-Capelle, dat toen nog tot Holland behoorde, en deels in Loon op Zand in Brabant. De zigeuners vermengden zich waarschijnlijk met de daar ophoudende criminelen. Zij werden bekend als de "Bende van de Witte Veer" en ondernamen vooral in de periode 1722-1726 strooptochten, voornamelijk naar Holland.

De bendeleden

De toenmalige drossaard van Loon, Otto Juijn, maakte zich sterk voor de vervolging van de roversbende. Op zaterdagochtend 2 maart 1724 werd met hulp van het leger een veldtocht gehouden tegen de "Bende van de Witte Veer". Hoewel de zigeuners waren gewaarschuwd, werden er toch 66 opgepakt, inclusief één der bendeleiders, Pieter Willemse alias Swarte Johannes.

Swarte Johannes was ca. 40 jaar oud en geboren in Elspeet. Hij bekende op de pijnbank meer dan 60 misdaden. Hem werd landloperij, bendevorming, diefstal en roverij ten laste gelegd. In de aanklacht stond:"Lid van een bende 'heijdenen, Egyptenaren en Lantloopers'. De bende is gewapend en maakt het platteland onveilig en steelt vee en goederen. Hun werkterrein ligt ook buiten Brabant." Op 19 september 1726 werd Swarte Johannes ter dood veroordeeld. Zijn lijk werd, om ontvreemding te voorkomen, door een militair escorte vervoerd naar de Galgenberg aan het Galgeneind in de Moer. Andere beruchte leden van de bende waren o.a. Lucretia de Heydinne, die in Breda werd opgehangen, Wendelij Meijerse, die werd opgehangen, Blommerandje de vrouw van Swarte Johannes en een zus van de capiteyn van de troep. Gijsbert Adr. van Hoven en Adriaen Pitiou^* werden in 1729 vervolgd wegens geweldpleging en lidmaatschap van een misdadige bende.

Op 3 april 1732 werd Hendrik van Emmerik alias Heijn de Ruijter gearresteerd. Hij werd beschuldigd van dieverij van goederen en veldvruchten, bedelen en landlopen. Al eerder, op 16 november 1730, was hij in Breda voor dezelfde vergrijpen “strengelijk gegeseld”. Met zijn cornuiten en bijzit, die onder Teteringen woonden, was hij daarna op oude voet verder gegaan. Zo hadden ze in Oosterhout op de heide Philip Broda zijn snaphaan afgenomen en hem ernstig met messen en stokken verwond. Zijn bijzit had dit geweer naderhand voor ƒ 12,- en nog wat stuivers in Breda verkocht. Heijn had “goedwillig sonder pijn of banden” bekend. Desalniettemin hadden twee geconsulteerde rechtsdeskundigen geadviseerd dat het beter was om hem maar op te knopen om een voorbeeld te stellen. Zo werd Heijn de Ruijter op 28 april 1732 opgehangen. 

De helers

De bendeleden onderhielden contacten met de plaatselijke bevolking, die de gestolen waar (ver)kocht, en, in geval van gevaar, vaak de bendeleden waarschuwde. De schout van Waspik, Adriaan Zeijlmans, werd in 1722 wegens betrokkenheid uit zijn ambt ontheven. Willem van Diemen alias de Ruijter en zijn vrouw, Geertruij de Haan, op de Loonsche Dijk, werden opgehangen omdat zij als helers bij de roversbende betrokken zouden zijn geweest. Ook Jan Petersz de Jongh alias Horeman en diens vrouw, Jenneke van Oosterhout, werden van heling verdacht. 

Het moeras en de heide bij Loon op Zand

Lees ook over het proces tegen mijn voorouder Jan Petersz de Jongh (1663-1742).

Echtscheiding van Maria Swart in 1739 in Loon op Zand

In vroegere tijden was het niet eenvoudig om een echtscheiding te verkrijgen. Toch verkreeg Maria (de) Swart (1704-1762) op 17-11-1739 in Loon op Zand een echtscheiding "wegens malversatie en overspel, door haar voorgaande man gepleegt". Deze man, haar eerste echtgenoot, was de aldaar op 10-12-1699 gedoopte Migghiel Valentijn. Het paar was als j.m. en j.d. op 28-1-1725 in Loon op Zand getrouwd. 

De schepenbank van Loon op Zand had op 15-8-1733 een "Verklaring van goed gedrag" afgegeven voor Maria de Swart, vrouw van Migghiel Valentijn. Op 14-9-1733 verleende Maria de Swart, gehuwd met Migghiel Valentijn, volmacht aan de heer Jacobus Vermeulen, procureur, om haar bij de schepenbank te vertegenwoordigen in haar zaak tegen haar man, die een overspelig leven leidde met Catharina Dominicus. 

Maria was op 21-09-1704 in Loon op Zand gedoopt als dochter van Jan Anthonisse Swart en Huibertje Chiele de Haan. Maria hertrouwde aldaar op 28-2-1740 met Peeter Janse de Jong (een zoon van één van mijn voorouders). Peeter Jansz de Jongh, ziek te bed, en Maria de Swart maakten een testament op de langstlevende echtgenoot op 2-4-1742 in Loon op Zand. Enkele dagen later was Maria weduwe: Maria de Swart, ziek te bed, weduwe van Peeter Jansz de Jongh, maakte een testament op 5-4-1742 met een legaat aan haar dochter Jenneke de Jongh. Erfgenamen waren Maaijke Valentijn, Jacobus van Tiel en Jenneke de Jongh. Als voogden werden aangesteld: broer Gerrit de Swart, wonende in Vrijhoeve-Capelle, en zwager Nicolaas Mouthaan, wonende te Loon op Zand. Later dat jaar beviel Maria van Peter's posthume zoon, die zij naar hem vernoemde.  
In 7-8-1746 - eveneens in Loon op Zand - hertrouwde Maria Swart met Jacobus de Haan, j.m., geb. in Loon op Zand. Over hem zou ik graag meer te weten willen komen en of - en zo ja, hoe - zij aan elkaar verwant waren. 

Aangifte van het 3e huwelijk van Maria Swart op 22-7-1746 in 's-Grevelduin-Capelle.