Willem Ligthart ging het gevang in voor het roepen van "Vivat! Leve de Potter!"

Louis-Joseph-Antoine de Potter (Brugge, 26 april 1786 – aldaar, 22 juli 1859) was een journalist die op prominente wijze deelnam aan de Belgische Revolutie van 1830. Hij schreef meer dan honderd boeken, petities en pamfletten, waaronder de "Brief aan mijn Medeburgers". Hij was een republikein die met lede ogen zag dat de revolutie een monarchale wending nam.

Schipper Willem Ligthart uit De Made (NB) riep openlijk: "Vivat! Leve de Potter" en zei "Als De Potter baas was, zoude het zoo niet met mij gaan". Daarvoor werd hij veroordeeld tot 2 jaar gevangenisstraf. Willem was 25 jaar oud toen hij op 17 december 1830 werd opgesloten in de gevangenis op het Oostereiland bij Hoorn. Hij kreeg later een kwijtschelding van 8 maanden en 5 dagen. Dit was het gevolg van een amnestie verleend door de koning op 22 februari 1832. Willem werd uit de gevangenis ontslagen op 8 maart 1832.

De gevangenis van Hoorn lag op een eiland en werd "De Krententuin" genoemd

Er is een Wilhelmus Ligthart r.k. gedoopt te Made en Drimmelen op 25 juli 1805 als zoon van Joannes Ligthart en Joanna van Eijkeren. Deze Willem Ligthart trouwde met Adriana Stam op 19 juni 1830 in Ooltgensplaat. Zij kregen een dochter Johanna op 18 oktober 1834 te Made en Drimmelen. Daarbij wordt vermeld dat Willem Ligthart werkzaam was als schipper. Er volgenden daarna nog diverse kinderen. Ook bij de geboorte van hun zoon Johannes op 8 mei 1842 in Made en Drimmelen was Willem nog schipper van beroep. Willem Ligthart, man van Adriana Stam, is overleden in de gemeente Hooge en Lage Zwaluwe op 17 november 1854.

Bronnen: WieWasWie.nl, BHIC.nl, RegionaalArchiefTilburg.nl, Zeelieden, bedelaars en gevangenen op het oostereiland in de Zuiderzee, nl.wikipedia.org.

Curatele in de familie Jabaaij in Maasdam

In de Sint Anthoniepolder op 1 mei 1823 trouwde Ariaantje Willems Monster (1799-1878) met Cornelis Teunisse Jabaaij (1801-1865). Ariaantje was vervolgens 12 keer zwanger. De eerste zwangerschap eindigde in een doodgeboorte en veel van hun kinderen stierven jong. In 1834 heeft Ariaantje 2 kinderen gebaard uit 2 verschillende zwangerschappen.

Deze kinderen bereikten wѐl de volwassen leeftijd:

4. Maaijke (1828-1871) trouwde met timmerman Willem Visser.
6. Cornelia (1831-1900).
9. Jan (1824-1911) trouwde met Lijntje van Driel (1832-1903), weduwe van Pieter Vogelaar.
10. Adriaantje (1836-1913) trouwde met Jan Roos uit Maasdam.
11. Teunis (1839-1921).
12. Willempje (1842-1920) trouwde met melkboer Dirk de Heer uit Puttershoek.

Het lijkt erop dat de kinderen die niet trouwden, Cornelia en Teunis, later onder curatele werden gesteld.
Cornelia Jabaaij werd in september 1878 onder curatele gesteld vanwege “onnozelheid”. Cornelia Jabaaij is geboren op 26 november 1831 in Maasdam en aldaar overleden op 24 augustus 1900 rond 2:30. Haar overlijden werd aangegeven door haar zwager Dirk de Heer.
Teunis Jabaaij werd in maart 1883 onder curatele gesteld wegens “verkwisting”. Teunis Jabaaij was geboren op 15 november 1839 in Maasdam. Teunis was 81 jaar oud, toen hij overleed in Strijen op 12 november 1921 rond het middaguur.

Nederlandsche Staatscourant, 27-9-1878

Oudnederlandse Term: Schandpaal

Een schandpaal - ook gerechtspaal, geselpaal of kaak - is een paal waaraan iemand als strafmaatregel werd vastgebonden en te kijk werd gesteld. Deze straf moest zo’n diepe indruk op de veroordeelde maken dat die het in het vervolg wel naliet een overtreding te begaan. Naast een schandpaal bestond ook het schandblok en de schandkooi. De laatste was een kooi waarin een veroordeelde persoon, meestal vrouwen die bijvoorbeeld overspel hadden gepleegd, werd opgesloten en opgehesen om te kijk te worden gezet, meestal op het dorps- of stadsplein.
Vooral de gelijktijdige insluiting van benen én armen in het schandblok was een pijnlijke aangelegenheid. Óf je benen óf je armen werden pijnlijk gespreid, afhankelijk van de afstand van de gaten in het schandblok. Deze methode werd soms toegepast als bijkomende straf voor zware misdadigers. Eerst stond de misdadiger te kijk in het schandblok, om vervolgens ter dood te worden gebracht en als lijk tentoongesteld op het galgenveld.
De kaak was oorspronkelijk een ton waarop de te straffen misdadiger tentoon werd gesteld.

Het te schande zetten was bedoeld als een onterende straf, waarbij het publiek de mogelijkheid had om de misdadiger te beschimpen of te bekogelen met rot fruit, paardenvijgen, stenen of andere zaken. Meestal moest men enkele uren aan de paal staan, maar soms wel een hele dag. Ook was het mogelijk dat een veroordeelde aan de schandpaal lijfstraffen opgelegd kreeg, zoals zweepslagen of stokslagen. 

Met name in de Middeleeuwen werd de schandpaal in Europa veelvuldig gebruikt. De schandpaal bleef nog tot ver in de 18e eeuw populair, om halverwege de negentiende eeuw officieel als strafmaatregel te worden afgeschaft.

De betekenis van het gezegde ‘Aan de schandpaal nagelen’ is iemand publiekelijk zeer negatief afschilderen - vaak na vermeend wangedrag van diegene. Ook de uitdrukking ‘Iets aan de kaak stellen’ komt van deze straf, evenals ‘Voor paal staan’.

Bredasche Courtant, 2 april 1825: een man aan de schandpaal

Bronnen: delpher.nl, nl.wikipedia.org, historiek.net, deurnewiki.nl, archeologiehouten.nl, encyclo.nl.

Blogiversary 2025 - 13 jaar bloggen - verleden en toekomst

Mijn allereerste blogpost voor deze Genealogie Bos Blog schreef ik op 30 oktober 2012 en dat maakt vandaag mijn 13e blogiversary. Meestal schrijf ik over personen en onderwerpen die tijdens mijn onderzoeken mijn aandacht trekken. Vaak zijn dat helemaal geen voorouders of familieleden.

Omdat ik inmiddels met mijn eigen voorouders veelal vastloop in ontbrekende of onleesbare bronnen, hangt nieuw onderzoek vaak af van nieuwe beschikbare transcripties van bronnen, wanneer die beschikbaar komen.
Bij plaatsen met veelal ontbrekende bronnen, zoals ’s-Gravendeel en de Sint Anthoniepolder, probeer ik zoveel mogelijk personen in mijn bestand op te nemen in de hoop dat er ergens eentje weer trouwt met een familielid van mij dat ik tot dan toe niet kende. Heel soms vind ik zo wel een kleine aanvulling.

Het kerkje van de
Sint Anthoniepolder

Een mooie aanvulling dit jaar vond ik de vondst van een akte waarin de kinderen van mijn voormoeder Antonia Corver lieten vastleggen dat zij zonder hun toestemming geen eigendommen meer mocht verkopen.

Bij deze blog ben ik afgelopen jaar zowiezo ook bezig geweest om wat meer over mijn eigen voorouders te schrijven. Daar zitten er ook tussen die best oud werden of veel kinderen hadden. Verder wil ik volgend jaar ook een nieuwe serie blog posts publiceren over ouderwetse voorwerpen en termen.

Populaire blog posts waren in 2025 o.a. die over 

• mijn voorvader Arie de Sterke die vocht bij Waterloo,
• Hendrikus van der Ros die zijn vrouw Dina Voorsluis mishandelde,
• Cornelis van Campen die in Capelle ongelukkig ten val kwam, 
• de krankzinnige Melis Naaktgeboren,
  
• zoeken naar soldaten in Napoleon's leger,
  
• de 18e eeuwse “Bende van de Witte Veer” en 
• de verwisseling van 2 nichten genaamd Elizabet Verhoeve.

De weduwe van Gerrit den Dool "zat aan een keten vastgesloten" in 1727

In Noordeloos in september 1727 compareerden:
- Pieter Swijnenburg, wonend tot Ammers Graveland, weduwnaar van Hilligje Gerrits van den Dool, zaliger, en
- Peter Willemsz Vaders, getrouwd met Grietje Gerrits, dochter van Gerrit Petersz, wonend onder Meerkerk.
Zij verklaren dat alhier tot Noordeloos is overleden Gerrit Gerritsz den Dool, hun zwager, nalatende de weduwe Lijntje Gerrits met 3 onmondige kinderen, te weten:
- Gerrit, oud 10 jaar,
- Jan, oud 7 à 8 jaar, en
- Lijsje Gerrits van den Dool, oud 4 jaar.
Aangezien de weduwe Lijntje Gerrits dermate innocent is dat ze aan een keten vastgesloten moet worden, verzoeken comparanten aan dit gerecht machtiging om de boedel te beheren.

Gerrit Gerrits van den Dool en Lijntje Gerrits trouwden in 1710 in Noordeloos

Gerrit Gerrits van den Dool de Jonge is gedoopt op 21 januari 1682 in Noordeloos met getuigen Pieter Gerritse van de Dool en Jan en Anneghje Gerritse. Zijn ouders zijn Gerrit Gerritse van den Dool (de Oude) en Lijsje Pieters van den Dool. Deze Lijsje is een dochter van Pieter Gerridtsz. van den Dool en Hilligje Ariens.
Gerrit de Jonge trouwde op 4 april 1710 in Noordeloos met jonge dochter Lijntje Gerrits. Lijntje is gedoopt op 15 juni 1687 in Noordeloos met getuige Janneken Pieters. Haar ouders zijn Gerrit Pieter Florisz. en diens tweede vrouw Marrigje Pieters.

Gerrit en Lijntje lieten in de periode 1716-1725 samen 5 kinderen dopen in Noordeloos genaamd Gerrit, Jan, Lijsje (2x) en Maaike. Bij de dopen van Gerrit en Maaike waren de getuigen Grietje Gerrits en Lijsje Gerrits, zusters van moeder Lijntje Gerrits.
Het overlijden van Gerrit Gerrits van den Dool de Jonge werd aangegeven op 11 september 1727 in Noordeloos. Nog dezelfde maand werd zijn weduwe Lijntje Gerrits omschreven als “dermate innocent dat ze aan een keten vastgesloten moet worden”. Begin 1725 was zij bevallen van haar jongste dochter, dus ze kan hooguit 3 jaar “dermate innocent” zijn geweest.
Op 1 februari 1736 is Lijntje Gerrits met attestatie naar Nieuwpoort verhuisd.

De krankzinnige Melis Naaktgeboren en zijn vrouw Aartje van Bree

Aartje van Bree werd geboren in Dubbeldam op 17 september 1814 rond 1 uur 's nachts als buitenechtelijke dochter van Adriaantje Naaktgeboren. Haar geboorte werd aangegeven door Arie van de Nadort, bouwman te Dubbeldam.

Aartje van Bree is de buitenechtelijke dochter van Adriaantje van Bree

Toen Aartje, 29 jaar oud, op 9 oktober 1843 in 's-Gravendeel trouwde met de 32-jarige Melis Naaktgeboren, werd in de huwelijksakte vermeld dat haar moeder, Adriaantje van Bree, getrouwd was met Cornelis de Kreek. Dat betekend dat Aartje een kleindochter is van Hermen Claassen van Bree (1764-1801) en Neeltje van der Linden (±1765-1823). Met Cornelis de Kreek kreeg Adriaantje nog een dochter IJfje en een zoon Hermen de Kreek (1832-1915).
Melis Naaktgeboren is geboren op 8 september 1811 en gedoopt op de 15e in 's-Gravendeel. Hij is een zoon van Maaijke Hendriks van der Giessen (±1785-1849) en Leendert Naaktgeboren (1783-1823), die weer een zoon is van Melis Bastiaans Naaktgeboren (1739-1825) en Jaapje Jacobs Wildeman (1741-1827).

In dit gedeelte van de huwelijksakte staat vermeld dat Aartje's moeder is getrouwd met Cornelis de Kreek

De kinderen van Antonia Corver (1741-99) kwamen tegen haar in verzet

Mijn oudgrootmoeder Antonia Corver - ook "Kurvers", "Korvers", "Keurvers", "Korders" of "Corvits" genoemd - is gedoopt in Klundert op 9 juli 1741 als dochter van Adriana Antonisze Ardonne (1709-1793) en haar tweede man Gerrit Corver. Antonia's grootvader, Arie Gerrits Corver (1657-1706), was afkomstig uit Moordrecht en verhuisde naar Zevenbergen.
Antonia Corver trouwde op 4 juni 1770 in Loon op Zand met Adriaan de Jong. Hij is aldaar gedoopt op 19 januari 1738 als zoon van mijn dubbele voorouders Adriaan de Jong (1710-1761) en diens eerste vrouw Maria Adriaans Oerlemans (1707-1740).
Antonia en Adriaan kregen samen 8 kinderen genaamd Maria, Gerrit, Adriana, Adriaan, Geertruij, Johannes (Jan), Pieter en Gerredina. Van hen stierven Geertruij en Gerredina beiden op 1-jarige leeftijd.

Antonia Corver en Adriaan de Jong trouwden op 4 juni 1770 in Loon op Zand

Adriaan de Jong stierf op 57-jarige leeftijd en zijn begraven werd aangegeven op 26 april 1795 in Sprang.
Zijn weduwe Antonia Corver verkocht in 1797 hun hofstede, groot ca. 1 hont, gelegen aan de Winterdijk te Besoijen. In 1799 verkocht Antonia een perceel akkerland van ca. 4 hont.

Op 6 oktober 1797 in Besoijen compareert Antonia Korvers, wed.e Adriaan de Jong, woonende te Sprang, de welke verklaarde verkogt te hebben [..] en in vollen vrijen en absoluten eijgendom over te geven aan ende ten behoeven van Johannis van den Oever, woonende te Waalwijk,

een Hof Steede, groot sirka een hont, gelegen alhier te Besoijen aan de Winterdijk [..] steekende van den Deijk af zuijd waars op tot het Land van de Verkooppers [..].

De Kooppenninge bedraagen, zoo als partijen verklaaren, eenne [..] van Seventig gulden de welke de transportantesse bekend ontvangen te hebben ... f 70=0=0.

Elisabertus (1888-1919), de gebeten Bos

Bij de zitting van de arrondissements-rechtbank te Dordrecht van woensdag 21 juli 1909 werd 2 weken gevangenisstraf gevorderd tegen de arbeider Leendert L. te Klaaswaal, omdat hij in de nacht van 18 op 19 mei in een herberg aldaar Elisabertus Bos had mishandeld door hem opzettelijk van een stoel te trekken, op de grond te gooien en hem te slaan en te bijten. 

Dordrechtsche Courant, 22-7-1909

Elizabertus Bos was geboren op 4-2-1888 in Westmaas als vierde van de dertien kinderen van Wouter Bos (1838-1920) en Neeltje Noordhoek (1857-1926). Hij zal zijn vernoemd naar zijn grootmoeder van vader's zijde, Elisabeth Schutter (1815-1883). Via haar stamt Elizabertus af van mijn voorouder Paulus Jansz Hartigh (1683-1713) uit Strijen. Van vader's zijde behoort Elizabertus tot een familie Bos die in de 18e eeuw van Tricht via Oud-Alblas naar de Hoeksche Waard verhuisde.

Elizabertus Bos was arbeider van beroep. Hij is op 28-3-1913 in Numansdorp getrouwd met Dirkje Lena Boer. Zij werd geboren in Numansdorp op 24-4-1892 als dochter van Pieter Boer en Lena van Bergen.
Elizabertus is de vader van Neeltje, Pieter, Wouter, Lena (1915-2010) en Leendert Arend Jan Bos (1918-1943), die tijdens de oorlog aan de Birmaspoorweg moest werken en in Thailand is begraven.

Marinis van der Vliet overleed op zee in 1854

Volgens de overlijdensakte, opgemaakt op 26 mei 1852 in Sint-Annaland, is Marinis van der Vliet op 25-jarige leeftijd op 12 februari van dat jaar op zee overleden. Volgens verklaringen in een bijlage is “ligtmatroos” Marinis van der Vliet overboord geslagen en verdronken. Hij was ongehuwd. Als zijn ouders staan vermeld: schipper Ewout van der Vliet en zijn vrouw Catharina (“Kaatje”) Hoek (1790-1886). Dat echtpaar heeft inderdaad een zoon Marinis die is geboren op 23 juli 1826 in Sint-Annaland. Hij was 25 jaar oud ten tijde van het noodlottige ongeluk.

Afschrift van de verklaring op de akte van overlijden, afgegeven door de gezagvoerder van het Nederlands Kofschip "Johan Gerard", zeilende op 55 graden 46 minuten noorderbreedte en 3 graden 20 minuten lengte oost van Greenwich, den twaalfden dezes jaars, enz.

Aangifte van het overlijden op zee van Marinus van der Vliet in 1852

Bij het huwelijk van Kaatje van Male (25) met schippersknecht Martinus van der Vliet (31) op 28 december 1860 in Sint-Annaland, staan Ewout van der Vliet en Kaatje Hoek vermeld als de ouders van de bruidegom. 
Dit echtpaar krijgt in Sint-Annaland een zoon Ewoud op 3 mei 1861 en een zoon Jan op 24 september 1862, die is vernoemd naar de vader van Kaatje van Male. Kaatje is reeds op 27-jarige leeftijd overleden in Sint-Annaland op 3 oktober 1862. Schipper Martinus van Vliet, weduwnaar van Kaatje van Male, is overleden op 17 december 1894 in Herkingen. Als zijn ouders staan weer Ewoud van Vliet en Catharina Hoek vermeld.

Het bleek dat schipper Ewout van der Vliet en zijn vrouw Kaatje Hoek in Sint-Annaland zowel een zoon Marinis kregen, geboren op 23 juli 1826, als een zoon Martinus, geboren op 9 januari 1829. De eerste verdronk op 25-jarige leeftijd, die tweede trouwde en werd 65 jaar oud. 

Bronnen: WieWasWie.nl, ZeeuwsArchief.nl.

De geannuleerde verloving van Pieternella Vos (1778-1847) in Capelle

Mijn oudmoeder Pieternella Jacobs Vos werd hoogstwaarschijnlijk gedoopt op 20 december 1778 in 's Grevelduin-Capelle als enig kind van Jacobus Vos en Johanna de Rooij. Jacobus Vos werd op 18 november 1783 in Vrijhoeven vermeld als weduwnaar van Johanna Cornelisse de Rooij. Jacobus is hoogstwaarschijnlijk gedoopt op 5 juli 1733 in 's Grevelduin-Capelle als zoon van Antonij Vos en Pieternel van Sprang, waarmee Pieternella naar haar grootmoeder van vader's zijde is vernoemd.

In 1799 beloofde Pieternella Vos aan Johannes van der Schans dat zij met hem zou trouwen. Johannes was gedoopt op 2 april 1775 in 's-Grevelduin-Capelle als zoon van Peter Willems van der Schans en zijn vrouw Johanna de Leeuw (1731-1807). Pieternella heeft echter spijt gekregen van deze trouwbelofte.

Op 8 maart 1800 compareerden voor Adrianus Vermeulen, notaris te Besoijen:

• Johannes Peterse van der Schans, jongman won. te S'Grevelduijn Cappel, geadsisteert met zijnen voogd Cornelis van der Schans, woonende te Groot Waspik, ter eenre, en
• Pieternella Vos, woonende mede te S'Grevelduijn Cappel, geadsisteerd met Willem Rosenbrand, tans president van de municipaliteit te S'Grevelduijn Cappel, [..] op versoek van haare vader Jacobus Vos en dezelve Jacobus Vos, alzoo represent, ende ter andere zijde.

Zij gaven te kennen dat de comparant, ter eenre, en de comparante, ter andere zijde, een onderlinge, schriftelijke trouwbeloften hadden gedaan tot het aangaan van een huwelijk in de maand maart in het afgelopen jaar 1799.
Op 22 februari 1800 had Pieternella Vos voor en ten overstaan van de municipaliteit van 's Grevelduin-Capelle zich ten huwelijk doen aantekenen met Pieter Rosenbrand, minderjarig jongman, wonende te 's Grevelduin-Capelle. En daarvan is op de 23ste de eerste proclamatie gedaan. De comparant, ten eenre en geassisteerd als boven, maakte daar bezwaar tegen. Daarop heeft de tweede huwelijks proclamatie op zondag de 2e maart geen voortgang gehad, maar is opgehouden.
De comparanten zijn "als goede vrienden" op 4 maart 1800 onderling overeengekomen dat de comparanten elkander zullen ontslaan van de mondelinge trouwbeloften die zij elkaar hebben gegeven. En dat de comparante, Pieternella Vos, aan de comparant, Johannes van der Schans, voor de verbreking en vernietiging van de trouwbelofte betaalt de somma van twaalf honderd gulden hollands.

Pieternella Vos betaalde Johannes van der Schans voor het verbreken van hun trouwbelofte

Pieternella's gedumpte verloofde, Johannes van der Schans, is op 16 maart 1806 in 's Grevelduin-Capelle alsnog met een Pieternella getrouwd. Zijn welwillende bruid was Pieternella Snaphaan (1784-1858), afkomstig uit Loon op Zand. Zij kregen een zoon Peter op 12 oktober 1808, die is gedoopt op de 16e te 's Grevelduin-Capelle. Rond 1809 moet Johannes zijn overleden, want zijn weduwe ging in juli 1810 in ondertrouw met Adrianus de Rooij (1781-1857) uit Sprang.

Na het afkopen van Johannes van der Schans, kon Pieternella's huwelijk met Pieter Rosenbrand doorgaan. Zij trouwden op 9 maart 1800 in 's Grevelduin-Capelle. Pieter was aldaar gedoopt op 16 maart 1777 als enige zoon van mijn dubbele voorouders Cornelis Janse Rosenbrand (1741-1795) en Catharina Peters van Campen (1743-1835).
Met Pieter kreeg Pieternella in de periode 1801-1822 maar liefst 10 kinderen, waarvan slechts de helft de volwassen leeftijd bereikten: Cornelis (1801-1878), Johanna (1806-1835), Maria (1808-1882), Willem (1816-1852) en Pieternella (1822-1887).
Pieter Rosenbrand overleed op 45-jarige leeftijd op 8 juli 1822 in Capelle (NB). Zijn weduwe Pieternella Vos overleefde hem 24 jaar en overleed aldaar op 18 maart 1847, 68 jaar oud. Slechts 3 van haar kinderen waren toen nog in leven.

Bronnen: Salha.nl (met name akte nr. 56 van inv. nr. 80, blz. 56/254) en RegionaalArchiefTilburg.nl.

Het ongeluk van Cornelis van Campen in Capelle

In juni 1722 viel Cornelis van Campen ongelukkig in een kuip nabij een bouwketel en is daarbij zodanig verbrand dat hij de volgende dag overleed. Zijn weduwe, Goverdina de Jong, baarde een postume zoon, die zij naar wijlen haar man Cornelis noemde en liet dopen op 9 augustus 1722 in 's-Grevelduin-Capelle.

Cornelis Adriaansen van Kampen was weduwnaar van Mari Hoefnagel en woonde te Capelle, toen hij aldaar op 21 april 1720 trouwde met Goverdina de Jongh, jongedochter, wonend te Sprang. Goverdina was gedoopt in Sprang op 21 januari 1691 als dochter van Gozuinus de Jongh en Maria Prasers. Op 20 november 1721 in Sprang verdeelden Cornelis van Campen en Goverdina de Jongh samen met haar broers en zussen de erfenis van Goverdina's ouders.

Goverdina en Cornelis lieten een dochter Maria dopen op 27 april 1721 in 's-Grevelduin-Capelle. Goverdina heeft aldaar het begraven van haar man aangegeven op 5 juni 1722 in de classe Pro Deo (gratis). Twee maanden later werd hun zoon Cornelis gedoopt.

Cornelis van Campen is hoogstwaarschijnlijk gedoopt op 11 december 1689 in 's-Grevelduin-Capelle als zoon van Adriaen Arisse van Campen (een zoon is van mijn voorvader Adriaen Thonis de Jonge van Campen) en diens vrouw Marie Wouters Kleijn (±1655-1730). Cornelis' dochter Maria lijkt dus naar haar beide grootmoeders te zijn vernoemd. Over deze Maria van Campen heb ik verder niets kunnen vinden. Ook van haar moeder Goverdina de Jongh kan ik verder niets vinden.

Neeltje Ariens van Westerom uit Oude-Tonge is snel hertrouwd

Neeltje Ariens van Westerom - ook Westrum - is gedoopt in Oude-Tonge op 17 september 1690 met getuigen Teunis van Casteel en Cornelia Jacobs. Neeltje's ouders zijn Arij Jans van Westerom en zijn eerste vrouw Tannitje Domus, die trouwden op 15 april 1686 in Oude-Tonge. Zij hadden ook een zoon Jan van Westrom (1688-1722).

Deze Neeltje van Westerom is 3 keer getrouwd en hieronder worden de betreffende trouw- en overlijdensinschrijvingen weergegeven.

Oude-Tonge, 28 november 1710: in wettigen ondertrouw opgenomen
- Cornelis Leendertse Braber, laast wed.r van Neeltje Roelands van den Bosch, met
- Neeltje Ariens van Westerom, j.d.,
beijde wonende alhier, edogh alsoo de bruijd nogh binnen ‘sjaars gewoont heeft op Dirkxland, sal ook van daar attestatie van dat de geboden onverhindert gegaan zijn, moeten afgelevert worden. Dese zijn (na dat hare drie Sondaaghsche geboden, soo hier als op Dirkxland volgens de van daar gebragte attestatie, onverhindert gegaan waren) in den houwelijkens staet bevestigt den 17 Decemb. 1710. De acte van admis van wederzijde was pro deo, en getekent, actum Oude Tonge, den 28 Novemb. 1710, onderstont Joh. Anemaet.

Het begraven van Cornelis den Braber werd aangegeven te Oude-Tonge op 20 maart 1714.

Oude-Tonge, 17 november 1714: in wettigen ondertrouw opgenomen
- Leendert Mahuij, j.m., geboortig van Poortvliedt, met
- Neeltje Arentz van Westerom, wed. van Cornelis Braber,
beijde van onder alhier. Dese zijn alhier, na dat hare drie Sondaaghsche geboden onverhindert gegaan waren, des namiddaghs in den houwelijken staat bevestigt den 2. Decemb. De acte van admis tot den ondertrouw was van beijde zijde pro deo, en onderstont Leendert Mahuij, in kennisse van mij secret., Joh. Anemaet.

Het begraven van Leendert Leendt. Mahuij werd aangegeven te Oude-Tonge op 15 december 1721.

Oude-Tonge, 31 juli 1722: in wettige ondertrouw opgenoomen
- Jan Willemse Oosterling, j.m., met
- Neeltje Ariens van Westrom, laatst wed. van Leendert Malin,
beijde gebooren en woonende alhier. Deese sijn - nadat haare huwelijxe voorstellingen onverhindert gegaan waaren - den huwelijken staat bevestigt den 16 Aug. 1722. De acte van aengeving was pro deo, getekent, Joh. Anemaet, secret., NB. dewijl de man van de wed. maar 7 maanden was doot geweest sijn se buijten mijn weeten ondertrouwt, als ik tot Utrecht was.

Zie de opmerking in de kantlijn bij het derde huwelijk van Neeltje van Westerom.

De tijd tussen het overlijden van haar eerste man en het hertrouwen met haar tweede man was maar enkele weken langer dan de periode tussen het overlijden van Neeltje's tweede man en haar derde huwelijk, dus kennelijk was Neeltje sowieso niet graag lang alleen. Bovendien behoorde Neeltje tot de onvermogenden, dus wellicht was hertrouwen voor haar ook een financiële noodzaak.

Bronnen: NationaalArchief.nl, DTB Transcripties van Oude-Tonge bewerkt door Cor Koene.

Johanna Antonia de Vrijer (1852-1933) huwde 2 broers

Johanna Antonia de Vrijer is geboren op 25-4-1852 in Rotterdam als jongste, tiende kind van Jan Hendrik de Vrijer (1807-1899) en zijn vrouw Johanna Antonia Kampstein (1809-1871). Johanna Antonia had een iets oudere zus Johanna Hendrika de Vrijer, die is geboren in Rotterdam op 17-1-1847. Zij hadden nog twee oudere zussen en vijf overlevende broers.

Van de twee zussen was de 18-jarige Johanna Hendrika degene die als eerste trouwde op 7-6-1865 in Rotterdam. De bruidegom was Hendrik Geerling. Hij is geboren op 26-1-1841 in Rotterdam als zoon van Philippus Jacobus Geerling sr. (1814-1895) en diens vrouw Johanna Barbara den Brasem (1815-1896). Hendrik Geerling en Johanna Hendrika de Vrijer kregen in de eerste vijf jaar van hun huwelijk drie kinderen, waarvan er één als baby is overleden.

De jongere zus, de 21-jarige Johanna Antonia de Vrijer, trouwde op 17-9-1873 in Rotterdam met Philippus Jacobus Geerling, een broer van haar zwager Hendrik. Philippus Jacobus was geboren op 16-11-1849 in Rotterdam en vernoemd naar zijn vader. Het huwelijk van Philippus Jacobus en Johanna Antonia bleef kinderloos. Na 4 jaar werd op 10-12-1877 in Rotterdam de echtscheiding uitgesproken.

Philippus Jacobus is op 28-4-1880 in Kralingen hertrouwd met Maria Blijswijk (1852-1941) en kreeg met haar zes kinderen, waaronder een zoon Philippus Jacobus (1881-1945) en een dochter Johanna Barbara (1884-1954).

Ondertussen had Johanna Hendrika de Vrijer op 23-11-1875 in Rotterdam nog een dochter gekregen genaamd Henriette Alexandrine. Johanna Hendrika is op 39-jarige leeftijd overleden op 12-8-1886 in Rotterdam. Zo bleef Hendrik Geerling op 45-jarige leeftijd als weduwnaar achter.
Hendrik Geerling is op 7-6-1865 in Rotterdam hertrouwd met de 35-jarige Johanna Antonia de Vrijer, de zus van zijn eerste vrouw en de gescheiden echtgenote van zijn jongere broer. Uit dit huwelijk zijn nog 3 kinderen geboren, die allen de volwassen leeftijd bereikten.

Maurits Koenen (1822-95) huwde 2 zussen Rosenbrand

Johanna Rosenbrand werd geboren op 16 november 1821 in Capelle (NB) als dochter van Michiel Adriaens Rosenbrand (1775-1843) en zijn vrouw Anna Gerrits Mouthaan (1784-1852). Johanna's jongere zus Anna werd in Capelle geboren op 30 oktober 1824.

Anna Rosenbrand was 13 jaar oud toen zij werd gedaagd voor de Rechtbank van Eerste Aanleg in 's-Hertogenbosch wegens "diefstal". Het betrof "het afsnijden van gras op erven". Het procesverbaal was opgemaakt op 13 juni 1838.
Anna werd op 18 juli vrijgesproken, omdat zij per ongeluk op het verkeerde perceel was terechtgekomen. Zij werd níet vervolgd.

Anna Rosenbrand (13) werd op 18-7-1838 vrijgesproken van diefstal van gras

Johanna Rosenbrand was 27 jaar oud toen zij op 6 april 1849 in Capelle trouwde met de evenoude Maurits Koenen. Maurits was geboren op 24 februari 1822 in Capelle als zoon van Huibert Koenen (1796-1854) en zijn vrouw Josijna Konings (1796-1851)^*.
Maurits Konings en Johanna Rosenbrand waren 2 jaar getrouwd toen Johanna overleed op 3 juli 1851 in Capelle. Zij was 29 jaar oud.
Maurits is op 19 maart 1852 in Capelle hertrouwd met Johanna's zus Anna, die toen 27 jaar oud was. Zij kregen speciale toestemming om te mogen trouwen.

Jan Boeser (1865-90) zat 3 dagen in de gevangenis

De Jan Boeser in deze blog is geboren in ’s-Gravenmoer op 14-2-1865, ongeveer een uur na middernacht. Hij was de oudste en enige overlevende zoon van Pieter Boeser (1818-1894) en Hendrika Konings (1839-1908). Dit echtpaar was op 4-12-1863 in 's-Gravenmoer getrouwd. Beiden waren niet eerder getrouwd geweest, de bruid was 34 jaar oud en de bruidegom was al 45 jaar oud. Jan's twee jongere broertjes en enige zusje zijn alle vóór hun 6e verjaardag overleden.

Jan was schoenmaker van beroep. Hij had een lengte van 1,46 meter, een rond aangezicht, gewone neus en een gezonde huidskleur. Zijn ogen waren grijs en zijn haar was blond. Jan had lager onderwijs genoten.
Hij was 16 jaar oud, toen hij op 18-11-1880 bij de Arrondissements Rechtbank in Breda werd veroordeeld tot een gevangenisstraf van drie dagen wegens diefstal. Het was zijn eerste veroordeling. Jan werd op 2 maart 1881 bij de gevangenis ingeschreven en kwam op de 5e weer vrij. Jan's gedrag in de gevangenis was goed.

Jan is op 25-jarige leeftijd overleden in 's-Gravenmoer op 26-8-1890 rond 20:00 uur. Zijn vader, Pieter Boeser, overleefde zijn zoon ruim 3 jaar en is overleden op 20-6-1894, 75 jaar oud. Jan's moeder, Hendrika Konings, is 78 jaar oud geworden en overleed op 29-5-1908 in 's-Gravenmoer.

Bronnen: BHIC.nl, WieWasWie.nl, Salha.nl, RegionaalArchiefTilburg.nl .

Hun “dochter” Jacob Grootendorst overleed als zoon

In Gouda op 26 juli 1845 deed de 39-jarige sjouwerman Jakob Grootendorst aangifte van de geboorte op de 24ste van zijn kind Jacob van het “vrouwelijk” geslacht.

De geboorteaangifte van Jacob, een kind van het “vrouwelijk” geslacht.

De moeder van het kind is Angenietje (“Agnita”) Verburg (1807-1860), de huisvrouw van de aangever. Zij was op 18 maart 1835 in Gouda getrouwd met Jacob Grootendorst (1805-1857). Samen kregen zij 10 kinderen, waarvan er slechts 4 de volwassen leeftijd zouden bereiken. 

In Gouda op 3 augustus 1846 deed de 40-jarige sjouwerman Jakob Grootendorst aangifte van het overlijden van zijn zoon Jacob op de eerste augustus des morgens ten zeven ure in de ouderdom van een jaar.

De overlijdensaangifte van Jacob, zoon van de aangever, Jacob Grotendorst.

Aangezien het kind Jacob heet en dat toch echt een naam is die aan mannen wordt gegeven, ga ik ervan uit dat de fout zit in de geboorteaangifte. Bovendien heeft zijn oudere zus Jacoba Grootendorst (1839-1918) wèl de volwassen leeftijd bereikt, dus er was geen reden om in 1845 nog een meisje zo te noemen.

Bronnen: SaMH.nl (Streekarchief Midden-Holland), WieWasWie.nl, Klappers Zuid-Hollandse Gezinnen.

De 4 echtgenoten van Adriana Faasen, waaronder Jan Kats

De familienaam van Adriana Faasen wordt op verschillende manieren geschreven, bijvoorbeeld Face, en Faessen. Adriana kan niet veel eerder dan 1705 geboren zijn, aangezien haar jongste kind op 7-5-1747 werd gedoopt.

Omstreeks 1727^* trouwde Adriana Faasen met Johannes (Jan Pieters) Kats. Hij is gedoopt op 13-4-1698 in Steenbergen als zoon van Pieter Hendrik Cats en Apolonia Cornelisse. Adriana en Jan kregen 5 kinderen in de periode 1729-1739. Adriana Faesen en Jan Kats waren op 29-9-1738 in Steenbergen getuigen bij de doop van Marijnus, zoon van Cornelis Nouts en Anna Heijlegers.

Adriana Faassen is hertrouwd op 6-9-1744 in Steenbergen met de 27-jarige Michiel (Meggiel) Sijde, nadat zij op 15-8-1744 in Steenbergen in ondertrouw zijn gegaan. Meggiel is waarschijnlijk gedoopt op 14-2-1717 in Bergen op Zoom als zoon van Matthijs Seijde, die afkomstig was uit het noordoosten van Duitsland, en diens eerste Elisabeth Roeveroy met doopgetuigen Cornelis Roeveroy en Elisabeth Doelders.

Cornelis Precies werd de derde echtgenoot van Adriana Faasen. Hij is waarschijnlijk gedoopt op 31-3-1715 in Nieuw-Vossemeer als zoon van Leendert Precijs en Katarina (de) Kok. Cornelis en Adriana kenden elkaar al langer, want twee zussen van Cornelis waren getuigen geweest bij dopen van kinderen van Adriana. Adriana Faesen en Cornelis Precies waren op 7-3-1751 in Steenbergen zelf getuigen bij de doop van Cornelis, zoon van Jan van Mille en Catharina van de Kar.

Op 18-9-1752 compareren “Cornelis Precies, landman, wonende in Nieuw-Vosmeer, ende Adriana Face, Egte man en vrouw, beijde gezond, bequaem en ten volle in staet om te kunnen Testeren”. De testateur laat zijn goederen na aan zijn huisvrouw. De testatrice belooft aan haar kinderen geprocreeert door wijlen Jan Catz - met naeme Marijnis, Pieter, Apolonia, Jan en Pieternel Cats - de Zomme van sestig guldens uit de moederlijke goederen. Ook belooft zij haar kind geprocreeerd bij haren overleden man Michiel Cijde, genaemt Catharina Cijne, op te voeden en alimenteren tot den ouderdom van twintig jaren.

De inschrijving van Adriana's vierde huwelijk in Nieuw-Vossemeer

Op 25-1-1756 in Nieuw-Vossemeer trouwde Adriana Faasen een vierde maal, na een ondertrouw aldaar op de 9e. Anna's laatste echtgenoot was Jan Cornelisse Boogart. Hij was weduwnaar van Anna Willems Telle met wie hij kinderen liet dopen in Nieuw-Vossemeer in de periode 1729-1738.
Ariaantje Faassen en Jan Bogaarts waren op 1-4-1764 in Dinteloord getuigen bij de doop van Johan, zoon van Corstiaan van Rijsbergen en Pleuntje Cats.

Jan Cornelis van Driel (1851-1941) werd onder curatele gesteld

Op 10 september 1851 in Bleiswijk beviel de 40-jarige Alida Dargée (1811-1882), derde echtgenote van Cornelis van Driel (1803-1890), van een zoon die Jan Cornelis werd genoemd. Cornelis' 3 echtgenoten zijn in totaal 11 keer zwanger geweest, maar bij de geboorte van Jan Cornelis waren van zijn kinderen alleen Pieter (1834-1903) en Lijgina (1836-1913) - uit zijn eerste huwelijk - en Bernardus (1838-1855), Cornelis (1841-1862) en Rokus (1846-1878) - uit zijn tweede huwelijk - nog in leven.
Lijgina trouwde als eerste in 1856 met Pieter van Woerden uit Maasland. Pieter trouwde in 1861 met Neeltje Oliemans. Bernardus en Cornelis stierven voor ze de volwassen leeftijd hadden bereikt en Rokus bleef ongehuwd.

Jan Cornelis van Driel was 20 jaar oud toen hij op 11 april 1872 in Bergschenhoek trouwde met Adriana Paul. Zij is geboren op 15 oktober 1854 in Bergschenhoek als jongste dochter van Simon Paul (1789-1868) en diens tweede echtgenote Lena Romeijn (1812-1888). Adriana's grootvader, Johannes Paul, was afkomstig uit Greifenberg in Beieren.
Jan Cornelis en Adriana Paul hebben hun eerste kind, Alida Lena, vernoemd naar haar beide grootmoeders. Zij werd binnen 10 maanden na hun trouwdag geboren. Daarna volgden dochters Lena en Cornelia Lijgina.

Nederlandsche Staatscourant, 26-7-1878

In de zomer van 1878 werd Jan Cornelis van Driel, landbouwer, wonend in Bleiswijk, op zijn eigen verzoek onder curatele gesteld “wegens zwakheid van vermogens”. Zijn vrouw beviel in oktober van dat jaar van een dochter Johanna. Hun eerste zoon, Cornelis, werd in 1881 geboren. Daarna volgde weer een dochter Adriana Catharina.
In de zomer van 1884 was Jan Cornelis van Driel inmiddels koopman in vee en woonde in Bergschenhoek, toen door de rechtbank in Rotterdam opheffing werd verleend van de curatele, waaronder hij was gesteld.

Nederlandsche Staatscourant, 8-7-1884

In mei 1885 werd de tweede zoon van Jan Cornelis geboren en hij werd Simon genoemd, net als Adriana's vader. Het jaar erop werd weer een dochter geboren die de naam Legina kreeg. Een derde zoon, Pieter, kwam begin 1889 ter wereld.
Begin juni werd Jan Cornelis van Driel opnieuw door de Rotterdamse arrondissementsrechtbank onder curatele gesteld. Vervolgens werd begin 1891 zijn dochter Catharina geboren. Daarna volgden nog de kinderen Neeltje, Jan Cornelis jr., Hendrik en in 1898 zijn 14e kind, Lijntje. Datzelfde jaar trouwde zijn 21-jarige dochter Cornelia Lijgina met Maarten Neeleman uit Bergschenhoek. Daarbij werd vermeld dat Jan Cornelis van Driel onder curatele stond en niet in staat was om een verklaring af te leggen betreffende toestemming voor het huwelijk van zijn dochter.

Nederlandsche Staatscourant, 4-6-1890

Tulp van der Linden? Wat een onzin!

In WieWasWie.nl komt in 1862 een Tulp van der Linden voor als man van Elisabeth van Smeerdijk en als vader van Willemijntje van der Linden, weduwe van Pleun de Winter. Zo'n vreemde naam trok natuurlijk meteen mijn aandacht en terecht - zo bleek. De man heette helemaal geen Tulp, maar Fulp - ook Phulp.

Phulp van der Linden en Elisabeth Jans Smeerdijk trouwden op 29-4-1770 in Abbenbroek

Fulp Hendrikse van der Linden en Elisabeth Janse van Smeerdijk, j.m. en j.d., trouwden op 29 april 1770 in Abbenbroek. Zij lieten aldaar op 12 september 1773 een op de 10e 's-middags geboren zoon Hendrik dopen. Daarna volgden nog kinderen Geertje, Jan, Lena, Willemtje en tenslotte nog Cornelis van der Linden (1787-1844).

Doopinschrijving op 12-9-1773 in Abbenbroek van Hendrik, zoon van Fulp van der Linden

Elisabeth is gedoopt in Nieuwenhoorn op 7 februari 1745 als Lijsbet, dochter van Jan Jobse Smeerdijk en Geertje Jacobse Struijt. Zij heeft dus haar beide ouders onder haar kinderen vernoemd.
Fulp is gedoopt op 12 augustus 1742 in Abbenbroek als Phulp, zoon van Hendrik Phulpse van der Linden en Lena Jansen Breukelmans met getuige Barber Hendrikse Coning. Daarna volgden in dat gezin nog kinderen genaamd Jan, Anthonij, Barber, Lijsbeth en Cornelis.

Doopinschrijving op 12-8-1742 in Abbenbroek van Phulp, zoon van Hendrik Phulps van der Linden

Berber Hendriks Koning, weduwe van Fulp Antonisz. van der Linden, liet in Abbenbroek op 23 maart 1721 een zoon Fulp dopen. Zij hadden eerder aldaar een zoon Jan laten dopen op 9 maart 1710. Ook  bovengenoemde Hendrik Phulpse van der Linden behoorde tot dit gezin, want hij had - zoals hierboven vermeld - kinderen genaamd Barber en Phulp. Bij de doop van die Phulp was zijn grootmoeder de getuige.

Bronnen: WieWasWie, NationaalArchief.nl, Klappers Zuid-Hollandse Gezinnen.

19e-eeuwse bruid Cornelia Moerenhout had geen geboorteacte

Cornelia Moerenhout trouwde in Ooltgensplaat op 21 mei 1842 met Paulus Fris. Haar vader, Martinus Moerenhout (1772-1817), was inmiddels overleden. Haar moeder, Jacoba Stasens, was werkzaam als arbeidster. Jacoba was als weduwe erg snel hertrouwd en wel op 26-3-1817 in Ooltgensplaat met Johannes Vervloet (1777-1835). Met hem had zij nog 9 kinderen gekregen, maar inmiddels was hij ook overleden.
Jacoba was aanwezig bij het huwelijk van haar dochter Cornelia en legde daarbij een verklaring af dat haar familienaam Stasens is en níet Erst. Zij was namelijk op 7-11-1787 in Oosterhout (NB) r.k. gedoopt als buitenechtelijke dochter van Adriana Stasens en Joannis Ernst uit Vessem bij Eersel (NB). De getuige bij Jacoba's doop was Maria Stasens.

Cornelia Moerenhout, de bruid, legde echter een nog veel opmerkelijkere verklaring af. Zij verklaarde onder ede dat zij in Ooltgensplaat is geboren op 26 december 1815, maar dat zij níet in staat was om een geboorteakte te overleggen, omdat er nooit aangifte was gedaan van haar geboorte ....

De bruid verklaarde geen akte van geboorte te kunnen overleggen, omdat de aangifte daarvan niet is gedaan.

De moeder van de bruid verklaarde dat haar familienaam Stasens is en níet Erst.

Jacoba Stasens gaf haar dochter Cornelia Moerenhout toestemming voor haar huwelijk. Verder verklaarden moeder en dochter niet te kunnen schrijven "of hunne namen teekenen als zulks niet geleerd hebbende". Paulus Fris ondertekende met "P Fris".

Paulus Fris was geboren op 11 augustus 1816 in Ooltgensplaat als zoon van Johannes Fris (1783-1831) en Anthonetta Rosa (1786-1828). Paulus was arbeider van beroep. Hij had een lengte van 1 el, 6 palm en 7 duim. Zijn aangezicht was ovaal en zijn voorhoofd en kin waren 'rond'. Zijn ogen waren blauw en zijn haar en wenkbrauwen waren blond. Paulus had zijn dienstplicht voor de Nationale Militie voldaan.

Jacoba Stasens is overleden op 13 november 1848 in Den Bommel op Goeree-Overflakkee. Paulus Fris is reeds op 36-jarige leeftijd overleden op 11 april 1854 in Ooltgensplaat, 4 maanden voor de geboortje van zijn 7e kind Antonia (“Teuntje”) Fris, die een voorouder is van mijn neefjes. Ook stamt Paulus Fris af van mijn 17e-eeuwse voorvader Cornelis Gijse Bos.
Cornelia Moerenhout bleef als weduwe achter met 5 overlevende kinderen, waarvan de oudste 10 jaar oud was. Dat was Johannes Fris (1843-1905), die als eerste trouwde in 1868. Cornelia bereikte de leeftijd van 61 jaar en is overleden op 26 februari 1877 in Den Bommel. Zij werd op de 28e begraven in het nabijgelegen Achthuizen.

Bronnen: WieWasWie.nl (en het eerdere GenLias), KoeneGenealogie.nl, FamilySearch.org, RegionaalArchiefTilburg.nl, kopiën van orginele doopboeken, Zuid-Hollandse gezinsreconstructies en de genealogie afdeling van het Streekmuseum Hoeksche Waard.