Kort Huwelijk - Arien Teunisz Trompert en Cuijndertge Huijberts

Mijn voorvader Arien Teunisz. Trompert is gedoopt in Ottoland op 18 december 1644 met getuigen Leendert Ariens, Sijmon Goverts en Adriaentge Adriaens. Zijn ouders zijn Theunis Willemsz. Trompert en Marrigje Adriaens die in Ottoland zijn getrouwd op 29 oktober 1634. Arien had zussen genaamd Annichie, Marrigje, Neeltje, Stijntje en Trijntje en broers Willem en Theunis.

Arien trouwde - waarschijnlijk omstreeks 1670 - met Cundertje Huijgen Barendsdr. Deze Cundertje was geboren te Giessen-Oudekerk als dochter van Huijbert Barentsz. (±1605-±1668) en zijn vrouw Neeltje Cornelisse van de Giessen. Zij zijn dubbele voorouders, want ook van hun dochter Dirckje Huijberts stam ik af.

Arien Teunisz. Trompert is op 27-jarige leeftijd overleden in het jaar 1672. Zijn weduwe Cundertje Huijberts liet op 12 oktober 1672 in Giessen-Nieuwkerk een postume dochter Adriana dopen, die is vernoemd naar haar overleden vader. De getuigen bij Adriana's doop waren Willem Theunis en Stijntjen Theunis, een broer en zus van Arien, en bovengenoemde Dirckje Huijberts.

Cundertje Huijberts liet haar postume dochter Adriaentje dopen op 12-10-1672 in Giessen-Nieuwkerk

Cundertje Huijgen Barendsdr. is hertrouwd met Paulus Jansz. Sterrenburg. Hij is gedoopt in Ottoland op 24 juli 1645 met getuigen Jacob Jansz., Schalck Jansz. en Ariaentje Jans. Paulus' ouders zijn Jan Paulusz Sterrenburg en zijn vrouw Geertruij Adriaens (±1610-1706). Met Paulus Sterrenburg kreeg Cundertje nog 4 kinderen.

Jurjen Jurjens Duintjer overleed in 1831 aan de pokken

De ruim 48 jaar oude Jurjen Jurjens Duintjer was koopman in houtwaren. Op 9 mei 1831 overleed hij in Antwerpen aan de pokken. Hij verbleef in Antwerpen met zijn oudste zoon. Jurjen was gedoopt op 27 Juli 1783 in Veendam als zoon van Jurjen Hindriks Duintjer en Hindrikjen Hindriks.

Groninger Courant, 24-5-1831

Jurjen Jurjens Duintjer en Martha Roelfs Mulder waren getrouwd op 2 september 1808 in de kerk van Veendam met als getuigen o.a. Roelfjen Roelfs Mulder en Annigjen Jurjens Duintjer. Reeds op 11 december beviel Martha van een zoon Roelof, die zij lieten dopen op Eerste Kerstdag 1808.
Jurjen en Martha kregen nog een zoon, Jurjen Duintjer (1812-1862), werd geboren in Lübeck in Duitsland. Hun zoon Engbert Jurgens Duintjer (1814-1864) werd geboren in Ventspils in Letland (toendertijd Windau in Rusland). Een dochter Hindrikje werd geboren op 6 juni 1817 in Veendam, terwijl vader Jurjen, schipper, afwezig was. Bij de geboorte van zoon Hindrik op 24 mei 1820 in Veendam was schipper Jurjen Jurjens Duinter "afwezig in de buitenvaard". De aangiftes werden gedaan door de vroedvrouw.

Op 27 juli 1823 betaalde Jurjen Jurjens Duintjer tol in de Sont, toen hij op weg was van Riga naar Delfzijl

In de zomer van 1819 voer Jurjen Jurjens Duintjer van Riga in Letland naar Delfzijl in Groningen. In het voorjaar van 1820 voer hij van Oostende in België naar Gdańsk (Dantzig) in Polen. In 1822 pendelde Jurjen tussen Antwerpen en Gdańsk en in de zomer van 1823 voer hij van Gdańsk terug naar Antwerpen. Ten tijde van de geboorte van zijn dochter Swaantje op 8 juli 1823 in Veendam was Jurjen Duintjer afwezig.

Bronnen: Delpher.nl, WieWasWie.nl, AlleGroningers.nl, SoundToll.nl. Voor genealogische aanvullingen, zie: gw.GeneaNet.org/HennySavenije.

Curatele in de familie Jabaaij in Maasdam

In de Sint Anthoniepolder op 1 mei 1823 trouwde Ariaantje Willems Monster (1799-1878) met Cornelis Teunisse Jabaaij (1801-1865). Ariaantje was vervolgens 12 keer zwanger. De eerste zwangerschap eindigde in een doodgeboorte en veel van hun kinderen stierven jong. In 1834 heeft Ariaantje 2 kinderen gebaard uit 2 verschillende zwangerschappen.

Deze kinderen bereikten wѐl de volwassen leeftijd:

4. Maaijke (1828-1871) trouwde met timmerman Willem Visser.
6. Cornelia (1831-1900).
9. Jan (1824-1911) trouwde met Lijntje van Driel (1832-1903), weduwe van Pieter Vogelaar.
10. Adriaantje (1836-1913) trouwde met Jan Roos uit Maasdam.
11. Teunis (1839-1921).
12. Willempje (1842-1920) trouwde met melkboer Dirk de Heer uit Puttershoek.

Het lijkt erop dat de kinderen die niet trouwden, Cornelia en Teunis, later onder curatele werden gesteld.
Cornelia Jabaaij werd in september 1878 onder curatele gesteld vanwege “onnozelheid”. Cornelia Jabaaij is geboren op 26 november 1831 in Maasdam en aldaar overleden op 24 augustus 1900 rond 2:30. Haar overlijden werd aangegeven door haar zwager Dirk de Heer.
Teunis Jabaaij werd in maart 1883 onder curatele gesteld wegens “verkwisting”. Teunis Jabaaij was geboren op 15 november 1839 in Maasdam. Teunis was 81 jaar oud, toen hij overleed in Strijen op 12 november 1921 rond het middaguur.

Nederlandsche Staatscourant, 27-9-1878

Kindersterfte bij Gijsbert van der Linden (1861-1937) in Strijen

De Gijsbert van der Linden in dit verhaal werd geboren in Strijen op 4 augustus 1861 als zoon van de Strijense Adrianus van der Linden (1822-1876) en zijn vrouw Adriana van der Linden (1826-1891) uit Dubbeldam. Adriana beviel in 1849 en 1855 van dode zoontjes. Een eerder zoontje genaamd Gijsbert stierf op 6-jarige leeftijd. Een dochter genaamd Fijgje werd 22 jaar oud. Hun oudste dochter was Anna van der Linden (1850-1889) en hun jongste zoon was Dirk van der Linden (1864-1944), die 3 maal zou trouwen.

Gijsbert van der Linden was 14 jaar oud toen zijn vader overleed en toen zijn moeder overleed was hij 30. Op zijn 31e is Gijsbert op 28 december 1892 in Rotterdam getrouwd met Wouterina Endeveld. Bij dit huwelijk werd haar 6-jarige zoontje Joseph Wouter door hen erkend en kreeg hij de achternaam Van der Linden. Het is echter niet waarschijnlijk dat Gijsbert ook de biologische vader was van dit kind.
Wouterina Endeveld is geboren op 23 februari 1868 in Hillegersberg bij Rotterdam als dochter van Lourens Endeveld en Cornelia Breugum. Wouterina was 18 jaar oud en ongehuwd, toen zij op 14 mei 1886 in Rotterdam beviel van een zoontje dat zij Joseph Wouter noemde. In de jaren daarna beviel zijn nog 2 maal van een zoontje genaamd Cornelis. Beiden overleden in 1890. De oudste werd 1 jaar oud, de jongste overleed na 6 dagen.

Wouterina Endeveld en haar zoontje Joseph Wouter woonden aanvankelijk bij haar ouders in

Kort na haar huwelijk met Gijsbert, beviel Wouterina Endeveld op 27 februari 1893 nog van een levenloze dochter. Aangezien zij toen pas 3 maanden eerder waren getrouwd, is het ook niet zeker of Gijsbert de vader van deze baby was. Verder heb ik geen kinderen van Wouterina kunnen vinden. Zij is vervolgens op 37-jarige leeftijd overleden op 16 augustus 1905 in Rotterdam.

Oudnederlandse Term: Schandpaal

Een schandpaal - ook gerechtspaal, geselpaal of kaak - is een paal waaraan iemand als strafmaatregel werd vastgebonden en te kijk werd gesteld. Deze straf moest zo’n diepe indruk op de veroordeelde maken dat die het in het vervolg wel naliet een overtreding te begaan. Naast een schandpaal bestond ook het schandblok en de schandkooi. De laatste was een kooi waarin een veroordeelde persoon, meestal vrouwen die bijvoorbeeld overspel hadden gepleegd, werd opgesloten en opgehesen om te kijk te worden gezet, meestal op het dorps- of stadsplein.
Vooral de gelijktijdige insluiting van benen én armen in het schandblok was een pijnlijke aangelegenheid. Óf je benen óf je armen werden pijnlijk gespreid, afhankelijk van de afstand van de gaten in het schandblok. Deze methode werd soms toegepast als bijkomende straf voor zware misdadigers. Eerst stond de misdadiger te kijk in het schandblok, om vervolgens ter dood te worden gebracht en als lijk tentoongesteld op het galgenveld.
De kaak was oorspronkelijk een ton waarop de te straffen misdadiger tentoon werd gesteld.

Het te schande zetten was bedoeld als een onterende straf, waarbij het publiek de mogelijkheid had om de misdadiger te beschimpen of te bekogelen met rot fruit, paardenvijgen, stenen of andere zaken. Meestal moest men enkele uren aan de paal staan, maar soms wel een hele dag. Ook was het mogelijk dat een veroordeelde aan de schandpaal lijfstraffen opgelegd kreeg, zoals zweepslagen of stokslagen. 

Met name in de Middeleeuwen werd de schandpaal in Europa veelvuldig gebruikt. De schandpaal bleef nog tot ver in de 18e eeuw populair, om halverwege de negentiende eeuw officieel als strafmaatregel te worden afgeschaft.

De betekenis van het gezegde ‘Aan de schandpaal nagelen’ is iemand publiekelijk zeer negatief afschilderen - vaak na vermeend wangedrag van diegene. Ook de uitdrukking ‘Iets aan de kaak stellen’ komt van deze straf, evenals ‘Voor paal staan’.

Bredasche Courtant, 2 april 1825: een man aan de schandpaal

Bronnen: delpher.nl, nl.wikipedia.org, historiek.net, deurnewiki.nl, archeologiehouten.nl, encyclo.nl.