Kort Huwelijk - Marijgien Rietveldt en Cornelis Chiele Bestebreur (1642-1704)

Mijn stamgrootvader Cornelis Chiele Bestebreur - ook “Jongebestebreur” genoemd - werd gedoopt op 17 december 1642 in Puttershoek met als getuige “Lijsbeth, huisvrouw van Claes Jans”. Cornelis is een zoon van schipper Michiel Bestebreur uit de Sint Anthoniepolder en diens eerste vrouw Grietie Heijndrickx, weduwe van Jan Cornelisz. Vredenburgh.

Cornelis Chiele Jonge Bestebreur was jongeman van Puttershoek toen hij in Barendrecht op 12 maart 1662 trouwde met Marijgien Arijensdr. Riedtveldt, jongedochter van Benschop in de provincie Utrecht. Haar ouders zijn Arie Gerritsz. Rietvelt en Maria Jacobs Maijen, wier jongste dochter Neeltje op 28 maart 1660 in Barendrecht is gedoopt.
Cornelis en Marijgie kregen een zoon Cornelis jr. die werd gedoopt op 14 maart 1663 in Puttershoek met doopgetuigen Cemp Jacobsz, Simon Cornelisz, Aegie Cornelis en Helena Theunisz. Marijgien Arijens Rietveldt overleed in het kraambed. Haar huwelijk heeft maar iets meer dan een jaar geduurd.

Cornelis bleef niet lang weduwnaar, want reeds op 12 juli 1663 ging hij in ondertrouw met Francijntje Franssen uit de Klundert, die toen in Dordrecht woonde. Zij trouwden in Puttershoek op 5 augustus 1663. Met Francijntje kreeg Cornelis nog 6 kinderen: Margriet, Hadewij (2x), Frans (2x) en Giel, die allen werden gedoopt op Maasdam. Bij de doop aldaar van zoon Giel op 12 oktober 1670 was de getuige mijn stammoeder Catharijntje Cornelis Polderdijk (±1645-1716).

Cornelis Chiele Bestebreur werd in 1672 op belijdenis lidmaat te Maasdam. Hij was schepen van Maasdam in 1674-75. Op 15 oktober 1680 legde Cornelis een getuigenis af over de op die dag door de wieken van de Puttershoekse korenmolen dodelijk verongelukte, Maasdamse timmerman Johannis Huijbertse.
Cornelis' tweede vrouw, Francijntje Franssen, is overleden in 1694 na een huwelijk van ongeveer 30 jaar. Bij Francijntje's overlijden waren i.e.g. haar dochters Margriet (1664-1701) en Hadewij nog in leven.
Op 1 augustus 1694 werd voor de herberg van Cornelis Chiele Bestebreur op de dijk in Maasdam Jan van der Plas verwond door Heijndrick den Tuijnman en op 3 augustus kwam de schout van Maasdam met 2 schepenen ten huize van Cornelis om de kwetsuren te aanschouwen en verhoor af te nemen.
Op 27 november 1694 kwam de ca. 70-jarige Reijnsburgh Gilles Vinck de dijk in Maasdam af lopen op de stoep achter het huis van Cornelis, toen zij lelijk werd gebeten door de hond van Leendert Vassen. Op haar hulpgeroep kwamen o.a. Cornelis en zijn dochter Margriet af.
De ziek te bed liggende Cornelis Giele Bestenbreur maakte op 24 januari 1700 zijn testament, waarbij hij zijn 2 meerderjarige dochters Margrieta en Hadewij tot universele erfgenamen benoemde - onder voorwaarde dat zij aan hun halfbroer Cornelis Cornelisz Bestenbreur 70 gld. zouden uitreiken in plaats van zijn legitieme portie.

Maasdam

Op 20 november 1701 in Maasdam is Cornelis Chiele Bestebreur opnieuw getrouwd. Zijn derde vrouw was Neeltje Heijndrikx Castelijn, die weduwe was van Jacob Heijmansen Capitein (±1630-1695), wiens derde vrouw zij was geweest. Neeltje had i.e.g. een dochter Stijntje Jacobs Capteijn, die was vernoemd naar Neeltje's moeder Stijntge Cornelisse Sneuckelaer (±1603-1644). Ook had Neeltje een buitenechtelijke dochter die door het leven ging als Cornelia Aerts Coijman.
Cornelis Chiele Bestebeur werd 61 jaar oud en is overleden op 19 september 1704. Hij werd begraven op de 24e in Maasdam. Hij werd overleefd door zijn oudste zoon Cornelis en zijn jongste dochter Hadewij. Cornelis' weduwe, Neeltjen Hendrix Castelijn is overleden op 24 oktober 1709 en begraven op de 27e in Maasdam.
Cornelis' zoon Cornelis Cornelisse Bestebreur werd er in 1686 door Bastiaentje Staessen van beschuldigd de vader van haar dochter Cornelia te zijn. Cornelis trouwde echter op 4 mei 1687 in de Sint Anthoniepolder met Neeltje Ariense Polderdijk (1665-1717) en kreeg met haar 9 kinderen, waaronder een zoon Frans die werkzaam was als schipper.

Bronnen: Transcr. Trouwboeken Puttershoek en Maasdam; Transcr. Lidmatenlijst Maasdam; Slijkerman, Ons Voorgeslacht, 2008, blz. 316; T. v.d. Vorm, Ons Voorgeslacht, 2020, blz. 586; T. Oskam, Utrechtse Parentelen 1, VI-5, blz. 209-2010.

Klaas Brand uit Enkhuizen werd 93 jaar oud

Klaas Brand werd geboren in Enkhuizen op 15 augustus 1839 rond 10 uur 's avonds als jongere zoon van visser Bote Brand (1800-1888) en zijn vrouw Geesje Fasol. Dit echtpaar is getrouwd op 1 april 1824 in Enkhuizen, waarna zij samen diverse kinderen kregen. Geesje Fasol overleed op 50-jarige leeftijd op 21-1-1848 in Brielle ("Den Briel"). Klaas was toen 8 jaar oud.
Bote Brand is vervolgens hertrouwd op 31 juli 1852 in Brielle met Maritje Kramer (1813-1891) uit Enkhuizen. Bote Brand is overleden in Brielle op 30 april 1888 en heeft de respectabele leeftijd 87 jaar bereikt.

Klaas Brand werd geboren op 15 augustus 1839 in Enkhuizen als zoon van Blote Brand

Klaas Brand was 26 jaar oud, varensgezel en wonend in Brielle, toen hij aldaar op 8 november 1865 trouwde met de 24-jarige Tona van der Ham. Tona is geboren op 7 februari 1841 in Brielle als dochter van Abraham van der Ham en Arendje van Rij.
Tona en Klaas kregen samen 10 kinderen, waarvan er 8 de volwassen leeftijd bereikten en trouwden.

Kinderen van Klaas Brand:

1. Geesje Brand is geboren op 2-5-1866 in Brielle. Haar vader was toen afwezig. Geesje trouwde in 1892 met zaadhandelaar Cornelis Aaij uit Bovenkarspel. Geesje Brand is overleden in Brielle op 25-6-1900, 34 jaar oud.
2. Abraham Brand is geboren op 18-10-1867 Brielle. Zijn vader was toen afwezig. Schipper Abraham Brand trouwde in 1892 met Janna Kraak uit Geervliet. Abraham woonde in Maassluis, maar is overleden in Delft op 15-3-1946, 78 jaar oud.
3. Arendje Brand is geboren op 21-7-1869 Brielle. Zij trouwde (1) in 1895 met broodbakker Cornelis Hofman. Zij trouwde (2) in 1921 met Cornelis Bastiaan Nederlof, weduwnaar van Elisabeth Verschoor. Arentje Brand was 82 jaar oud, toen zij overleed in Brielle op 7-12-1951.
4. Bote  Brand is geboren op 16-9-1870 in Brielle en aldaar overleden op 18-4-1874, 3½ jaar oud.
5. Klaas Brand jr. is geboren op 28-12-1873 in Brielle. Schipper Klaas Brand jr. trouwde in 1898 met Adriaantje de Man uit Oostvoorne. Klaas jr. werd 78 jaar oud en overleed in Brielle op 21-2-1952 rond 19:15 uur.
6. Geertruida Maria Christina  Brand is geboren op 31-3-1872 in Brielle en aldaar overleden op 16-5-1883, 11 jaar oud.
7. Tona Johanna Cornelia Brand is geboren op 27-1-1876 in Brielle. Zij trouwde in 1908 met timmerman Arij van der Reijden, zoon van Johannes van der Reijden en Dirkje Berkhout. Tona Johanna Cornelia is overleden in Oostvoorne op 24-11-1930, 54 jaar oud.
8. Sophia Aaltje Brand is geboren op 24-9-1877 in Brielle. Zij trouwde in 1900 met boekhouder Arij Berkhout. Zij was 61 jaar oud, toen zij overleed op 30-1-1939 in Dordrecht.
9. Bote Brand jr. is geboren op 19 september 1879 in Brielle. Bote trouwde in 1907 met Anna Adriana Veenenbos. Bote Brand overleed op 76-jarige leeftijd op 11 Februari 1956 in Drieberg-Rijsenburg.
10. Maria Christina Brand is geboren op 13-7-1881 in Brielle. Haar vader was toen afwezig. Zij trouwde in 1908 met huisschilder Willem Bout uit Brielle.

Bij de geboorte van 3 kinderen staat vermeld dat de vader afwezig was, want Klaas was eerst varensgezel en later schipper. In 1892 werd Klaas Brand vermeld als beurtschipper.
Klaas' vrouw, Tona van der Ham, overleed op 88-jarige leeftijd op 5 februari 1930 in Brielle. Klaas Brand overleed 3 jaar later in Brielle op 28 mei 1933. Hij was 93 jaar oud geworden.

Klaas Brand overleed in Brielle op 28 mei 1933 en was toen 93 jaar oud

De 11 kinderen van Johannes van Diemen (1852-1904) stierven jong

Johannes - ook “Jan” - van Diemen was 51 jaar oud toen hij overleed aan “paralysis cordis” (verlamming ven het hart) op Nieuwjaarsdag 1904 in Loon op Zand. Gedurende zijn leven had hij gewerkt als arbeider en dagloner. Op 24 september 1900 hadden Johannes en zijn vrouw Jenneke Verhagen, wonend aan de Loonschendijk te Loon op Zand, een testament laten opmaken waarin zij elkaar benoemden tot enige erfgenaam van hun nalatenschap.

Jan van Diemen was 51 jaar oud toen hij overleed op Nieuwjaarsdag 1904 in Loon op Zand. 

Johannes van Diemen is geboren op 27 oktober 1852 in Capelle (NB) als jongste zoon van Geertrui Ophorst (1809-1854) en landbouwer Simon van Diemen (1810-1888), die weer een zoon is van mijn voorouders Gerrit van Diemen (1766-1845) en Maria Janse Paans (1771-1840).
Johannes van Diemen heeft in militaire dienst gezeten in de periode 1872-77. Op 23 augustus 1876 om half 10 's avonds werd de 24-jarige Johannes van Diemen opgepakt wegens openbare dronkenschap in Waalwijk. Hij was 1,65 m. lang. Zijn ogen, wenkbrauwen en baard waren bruin en zijn hoofd was kaal.
Johannes was 26 jaar oud toen hij op 6 oktober 1879 in Loon op Zand (NB) trouwde met de evenoude Jenneke Verhagen. Jenneke is geboren op 22 augustus 1853 in Capelle als dochter van Marijnus Verhagen (1816-1892) en Antonia Dolk (1819-1896), die weer een dochter is van Anthonie Dolk (1770-1858) en Jenneke Janse Paans (1779-1859). Deze Jenneke is weer een zus van bovengenoemde Maria Janse Paans. Daarmee zijn Jenneke Verhagen en Johannes van Diemen dus achternicht en -neef.

Johannes en Jenneke kregen samen 11 kinderen, die allen jong stierven:

1. Geertruida is geboren op 17-1-1880 in Capelle en aldaar overleden op 3-2-1880, 17 dagen oud.
2. Simon is geboren op 21-12-1880 in Capelle en aldaar overleden op 19-1-1881, 29 dagen oud.
3. Geertruida is geboren op 1-11-1881 in Capelle. Geertruida is op 15-jarige leeftijd overleden op 14-8-1897 rond 9 uur 's avonds in Loon op Zand.
4. Marinus is geboren op 11-12-1883 in Capelle en aldaar overleden op 17-5-1885, 1 jaar oud.
5. Elisabeth is geboren op 25-12-1884 in Capelle en aldaar overleden op 21-5-1886, 1 jaar oud.
6. Antonia is geboren op 8-1-1887 in Capelle en aldaar overleden op 28-3-1888, 1 jaar oud.
7. Elisabeth is geboren op 5-3-1888 in Capelle en aldaar overleden op 8-2-1889 in Capelle, 11 maanden oud.
8. Antonia is geboren op 26-3-1889 in Capelle en aldaar overleden op 5-2-1890, 10 maanden oud.
9. Simon is geboren op 15-5-1890 in Capelle. Simon was 1 jaar oud, toen hij overleed aan “convulsies” op 17-4-1892 in Loon op Zand.
10. Sientje is geboren op 18-3-1893 in Loon op Zand en aldaar overleden op 30-4-1894, 1 jaar oud. De oorzaak van haar overlijden werd omschreven als onbekend (“causa ignota”).
11. Simon is geboren op 9-8-1895 in Capelle en aldaar overleden op 6-10-1895, 1 maand oud.

Oudnederlandse Term: Gruttenbrij

Grutten is een benaming voor graan in gepelde en gebroken vorm. De in Nederland tot grutten verwerkte graansoorten waren van oudsher gerst of gort (wat gepelde gerst is), boekweit en haver.

Grutten werden voornamelijk gebruikt om er pap of brij van te maken, soms ook om waterige soep meer substantie te verlenen.
De hele korrels werden in water geweekt en gekookt. Daarna werd er karnemelk bij gedaan. Het zo verkregen gerecht werd gruttenbrij genoemd.
Wanneer de gruttenbrij koud werd, stijfde het op. Dan kon je er stukken van snijden en die weer opbakken. Die at je dan met stroop eroverheen. Dit gerecht werd in elk geval gegeten in de Hoekse Waard, op Goeree-Overflakkee en in de Alblasserwaard.

Bronnen: https://nl.wikipedia.org/wiki/Grutten en familietraditie.

Hier vind je een recept voor gebakken gruttenbrij.

Arend Warbie (1797-1867) was “kreupel”

In 1832 in Dordrecht was sprake van Arend Warbie, 35 jaar oud, ongehuwd, wonend in de Marienbornstraat. Hij was vrijgesteld van de landstorm wegens een “beengebrek”. De landstorm was een leger van bewapende burgers, opgericht in 1813 ter ondersteuning van het reguliere leger. Alle weerbare mannen tussen de 17 en 50 jaar oud dienden zich te organiseren in bataljons ter verdediging van de eigen omgeving. Er werd geen uniform voorgeschreven, maar iedereen diende een groene tak met bladeren op de hoed te dragen ter herkenning.

Arend Warbie is gedoopt op 6 augustus 1797 in Dordrecht als zoon van Anthonij Nijsse Warbie (1770-1816) en Pieternella Arents van Son (1770-1838). Arend's jongste zus Geertrui Warbie bereikte ook de volwassen leeftijd, maar diverse andere kinderen uit dit gezin zijn jong overleden.

Als volwassene had Arend een lengte van 1 el en 6 palm. Deze beschrijving is opgemaakt in 1838, wat betekent dat Arend 1,60 m. lang was. Zijn aangezicht was ovaal, zijn voorhoofd hoog en zijn kind rond. Arend's ogen, wenkbrauwen en haar waren bruin. Arend werd vrijgesteld van de national militie “uit hoofde van kreupel te zijn”. Hij had dus moeite met lopen.

Een deel van het Nationale Militie Certificaat van Arend Warbie waarop hij wordt beschreven als kreupel.

Pas op 40-jarige leeftijd op 14 februari 1838 in Dordrecht is Arend Warbie getrouwd. Zijn bruid was de 13-jaar-jongere Maria Andrée. Zij is gedoopt in Dordrecht op 10 oktober 1818 als dochter van Maria Gregoor (†1830) en Pieter Andrée (†1844). Maria Andrée was 3 jaar voor haar huwelijk - op 1 januari 1835 - bevallen van een dochter Frederika Matje Andrée.