Magdalena Geertruida Boeser verbleef in een gesticht

Magdalena Geertruida Boeser verbleef in 1885 aan de Prinsengracht 447 in Amsterdam. Zeven jaar later, in 1892, verbleef zij in het "Gesticht Christelijk Afgescheidenen" aan de Bloemgracht 88-90 in Amsterdam.
Magdalena Geertruida Boeser is geboren op 29-4-1828 in Aarlanderveen als dochter van Marrigje van Dam en Johannes Christiaan Boeser (1793-1865), die aldaar werkte als schoolonderwijzer. Zij stammen in mannelijke lijn af van mijn 17e-eeuwse voorvader Sebastiaen Franssen Boeser - via diens zoon Peeter.

Opregte Haarlemsche Courant, 4-1-1850

Magdalena Geertruida Boeser trouwde op 27-12-1849 in Aarlanderveen met Dirk Venecourt. Dirk is geboren op 3-1-1824 in Mijdrecht en werkte ten tijde van zijn trouwen als onderwijzer in Groote Lindt. Daar kregen zij 5 kinderen, maar de enige die in leven bleef was Johannes Christiaan, die aldaar werd geboren op 4-11-1854.

Dirk Venecourt is geboren op 3 januari 1824 rond 5 uur 's middags in Mijdrecht

Curatele in de familie Jabaaij in Maasdam

In de Sint Anthoniepolder op 1 mei 1823 trouwde Ariaantje Willems Monster (1799-1878) met Cornelis Teunisse Jabaaij (1801-1865). Ariaantje was vervolgens 12 keer zwanger. De eerste zwangerschap eindigde in een doodgeboorte en veel van hun kinderen stierven jong. In 1834 heeft Ariaantje 2 kinderen gebaard uit 2 verschillende zwangerschappen.

Deze kinderen bereikten wѐl de volwassen leeftijd:

4. Maaijke (1828-1871) trouwde met timmerman Willem Visser.
6. Cornelia (1831-1900).
9. Jan (1824-1911) trouwde met Lijntje van Driel (1832-1903), weduwe van Pieter Vogelaar.
10. Adriaantje (1836-1913) trouwde met Jan Roos uit Maasdam.
11. Teunis (1839-1921).
12. Willempje (1842-1920) trouwde met melkboer Dirk de Heer uit Puttershoek.

Het lijkt erop dat de kinderen die niet trouwden, Cornelia en Teunis, later onder curatele werden gesteld.
Cornelia Jabaaij werd in september 1878 onder curatele gesteld vanwege “onnozelheid”. Cornelia Jabaaij is geboren op 26 november 1831 in Maasdam en aldaar overleden op 24 augustus 1900 rond 2:30. Haar overlijden werd aangegeven door haar zwager Dirk de Heer.
Teunis Jabaaij werd in maart 1883 onder curatele gesteld wegens “verkwisting”. Teunis Jabaaij was geboren op 15 november 1839 in Maasdam. Teunis was 81 jaar oud, toen hij overleed in Strijen op 12 november 1921 rond het middaguur.

Nederlandsche Staatscourant, 27-9-1878

Krankzinnigheid in de familie Lehmkuhl in Kampen

De Duitser Johann Wilke Lehmkuhl begon in 1826 in Kampen een sigarenfabriek vanwege het grote potentieel aan goedkope arbeidskrachten. Uit Duitsland had hij 4 knechten meegebracht om hem te assisteren. Sigaren maken was arbeidsintensief, maar wel relatief gemakkelijk te leren. In het midden van de 19e eeuw maakten in zijn fabriek 61 volwassenen en 26 kinderen jaarlijks 5 miljoen sigaren.

Johann Wilke Lehmkuhl was geboren aan het einde van de 18e eeuw in de omgeving van Bremen in Duitsland als zoon van Johann Heinrich Lehmkuhl en Anna Magdalena Baars. Johann Wilke was getrouwd met Catharina Margaretha Meijer en zij hadden kinderen Johan Heinrich, Anna Magdalena en Johan Christoph.

Johann Wilke's dochter Anna Magdalena Lehmkuhl is geboren in Bremen op 25 februari 1821. Zij trouwde op 23 april 1840 in Kampen met koopman Vincent van Hulst, geboren op 30 juli 1811 in Norden bij Hannover in Duitsland. Vincent van Hulst is overleden in Kampen op 24 maart 1872, 60 jaar oud. Anna Magdalena Lehmkuhl was 70 jaar oud toen zij overleed op 24 augustus 1891 in Kampen.

Op 7 oktober 1840 werd Johann Wilke Lehmkuhl bij vonnis van de arrondissementsrechtbank van Zwolle - op verzoek van zijn echtgenote Catharina Margaretha Meijer - uit hoofde van krankzinnigheid onder curatele gesteld. Hij zou last hebben gehad van een halfzijdige verlamming en "een zwak denkvermogen".

Overijsselsche Courant, 13-10-1840

Catharina Margaretha Meijer is op 64-jarige leeftijd overleden op 26 oktober 1855 in Kampen. Haar weduwnaar, Johan Wilke Lehmkuhl, was 81 jaar oud, toen hij overleed op 11 januari 1880 in Deventer.

Nieuwe Rotterdamsche Courant, 7 juli 1855

De weduwe van Gerrit den Dool "zat aan een keten vastgesloten" in 1727

In Noordeloos in september 1727 compareerden:
- Pieter Swijnenburg, wonend tot Ammers Graveland, weduwnaar van Hilligje Gerrits van den Dool, zaliger, en
- Peter Willemsz Vaders, getrouwd met Grietje Gerrits, dochter van Gerrit Petersz, wonend onder Meerkerk.
Zij verklaren dat alhier tot Noordeloos is overleden Gerrit Gerritsz den Dool, hun zwager, nalatende de weduwe Lijntje Gerrits met 3 onmondige kinderen, te weten:
- Gerrit, oud 10 jaar,
- Jan, oud 7 à 8 jaar, en
- Lijsje Gerrits van den Dool, oud 4 jaar.
Aangezien de weduwe Lijntje Gerrits dermate innocent is dat ze aan een keten vastgesloten moet worden, verzoeken comparanten aan dit gerecht machtiging om de boedel te beheren.

Gerrit Gerrits van den Dool en Lijntje Gerrits trouwden in 1710 in Noordeloos

Gerrit Gerrits van den Dool de Jonge is gedoopt op 21 januari 1682 in Noordeloos met getuigen Pieter Gerritse van de Dool en Jan en Anneghje Gerritse. Zijn ouders zijn Gerrit Gerritse van den Dool (de Oude) en Lijsje Pieters van den Dool. Deze Lijsje is een dochter van Pieter Gerridtsz. van den Dool en Hilligje Ariens.
Gerrit de Jonge trouwde op 4 april 1710 in Noordeloos met jonge dochter Lijntje Gerrits. Lijntje is gedoopt op 15 juni 1687 in Noordeloos met getuige Janneken Pieters. Haar ouders zijn Gerrit Pieter Florisz. en diens tweede vrouw Marrigje Pieters.

Gerrit en Lijntje lieten in de periode 1716-1725 samen 5 kinderen dopen in Noordeloos genaamd Gerrit, Jan, Lijsje (2x) en Maaike. Bij de dopen van Gerrit en Maaike waren de getuigen Grietje Gerrits en Lijsje Gerrits, zusters van moeder Lijntje Gerrits.
Het overlijden van Gerrit Gerrits van den Dool de Jonge werd aangegeven op 11 september 1727 in Noordeloos. Nog dezelfde maand werd zijn weduwe Lijntje Gerrits omschreven als “dermate innocent dat ze aan een keten vastgesloten moet worden”. Begin 1725 was zij bevallen van haar jongste dochter, dus ze kan hooguit 3 jaar “dermate innocent” zijn geweest.
Op 1 februari 1736 is Lijntje Gerrits met attestatie naar Nieuwpoort verhuisd.

De krankzinnige Melis Naaktgeboren en zijn vrouw Aartje van Bree

Aartje van Bree werd geboren in Dubbeldam op 17 september 1814 rond 1 uur 's nachts als buitenechtelijke dochter van Adriaantje Naaktgeboren. Haar geboorte werd aangegeven door Arie van de Nadort, bouwman te Dubbeldam.

Aartje van Bree is de buitenechtelijke dochter van Adriaantje van Bree

Toen Aartje, 29 jaar oud, op 9 oktober 1843 in 's-Gravendeel trouwde met de 32-jarige Melis Naaktgeboren, werd in de huwelijksakte vermeld dat haar moeder, Adriaantje van Bree, getrouwd was met Cornelis de Kreek. Dat betekend dat Aartje een kleindochter is van Hermen Claassen van Bree (1764-1801) en Neeltje van der Linden (±1765-1823). Met Cornelis de Kreek kreeg Adriaantje nog een dochter IJfje en een zoon Hermen de Kreek (1832-1915).
Melis Naaktgeboren is geboren op 8 september 1811 en gedoopt op de 15e in 's-Gravendeel. Hij is een zoon van Maaijke Hendriks van der Giessen (±1785-1849) en Leendert Naaktgeboren (1783-1823), die weer een zoon is van Melis Bastiaans Naaktgeboren (1739-1825) en Jaapje Jacobs Wildeman (1741-1827).

In dit gedeelte van de huwelijksakte staat vermeld dat Aartje's moeder is getrouwd met Cornelis de Kreek

Sieger van Houten (1870-1948) werd krankzinnig in de gevangenis

Sieger van Houten werd in Smallingerland geboren op 7-9-1870 als zoon van Jan van Houten en Janke de Jager. Zijn ouders waren afkomstig uit Drachten en waren op 17-3-1870 in Smallingerland getrouwd. De bruid was toen al zwanger. Sieger werd vernoemd naar zijn grootvader van vader's zijde. Sieger kreeg o.a. een jongere broer Auke van Houten, die werd geboren op 17-4-1876 in Smallingerland. 

Arbeider Sieger van Houten werd op 11-3-1890 aangenomen bij de nationale militie om zijn dienstplicht te vervullen. Hij was 1,60 m. lang, had een rond aangezicht en ronde kind met blauwe ogen en blond haar en wenkbrauwen.

In augustus 1895 moesten Sieger en Auke van Houten voor de rechtbank in Heerenveen verschijnen vanwege de ernstige mishandeling van landbouwer Johannes Rinsma te Drachten. De aanleiding was dat Auke bij Rinsma had willen werken, maar dat deze hem niet wilde aannemen. Daarop had Auke zijn oudere broer Sieger erbij gehaald, die de boer tegen de grond drukte en bij zijn keel pakte. Er werd in de rechtszaal opgemerkt dat de beide broers toen al berucht waren. De strafeis was 6 maanden gevangenisstraf.

Het Nieuws van den Dag (Kleine Courant), 21-8-1895

Vier jaar later kwam Sieger van Houten weer in het nieuws. Een 80-jarige veehouder Sierk van Gorkum (1818-1914) was 's-avonds aangevallen, vreselijk toegetakeld, van zijn geld beroofd. Daarna was hij bewusteloos op de weg achtergelaten, waar hij pas 5 uur later werd gevonden. Enkele dagen later werd Sieger van Houten in hechtenis genomen en vervolgens geboeid naar Heerenveen getransporteerd.
Hoewel boer Van Gorkum aanvankelijk veel last had van zijn verwondingen, is hij uiteindelijk toch 95 jaar oud geworden.

De Peel- en Kempenbode, 13-12-1899

De krankzinnige Albert Beltman (1826-76) uit Olst

Albertus (“Albert”) Beltman verbleef in het binnengesticht in de Bagijnenstraat in Deventer. Daar is hij overleden op 14 maart 1876 rond 15:00. Zijn overlijden werd niet alleen in Deventer geregistreerd, maar op de 20e ook in Olst.
In oktober 1857 was Albert - op aanvraag van zijn vader Egbert Beltman - wegens krankzinnigheid onder curatele gesteld. Hij was toen 31 jaar oud.

Nederlandsche staatscourant, 20-10-1857

Albert Beltman is geboren in Olst op 21 maart 1826 rond 6 uur 's-morgens. Zijn ouders Egbert Aalberts Beltman 1792-1867) en Geertje Hendriks Lomes (1794-1862), die op 14 mei 1825 in Olst waren getrouwd.
Albert is zelf op 23-jarige leeftijd op 4 april 1849 in Olst getrouwd met de 30-jarige Hendrina Volkerink (1818-1870). Haar ouders zijn Hendrikus Volkerink (1794-1866) en Janna Wigmannink (1797-1870).

Albert en Hendrina kregen op 18 februari 1850 rond 20:00 in Olst een zoon Gerrit Jan. Een tweede zoon, Egbert, werd geboren aldaar op 29 augustus 1851 rond 10:00. Toen hun derde zoon werd geboren in Olst op 18 mei 1854 rond 17:00, was de vader toen "sedert bijna drie maanden verpleegd in het krankzinnigen gesticht te Deventer". Daarom deed de grootvader, Egbert Beltman, op de 19e aangifte van de geboorte van Albertus jr.

Bij de geboorteinschrijving van Albertus jr. staat in de kantlijn dat Albertus sr. in een krankzinnigengesticht verblijft.

Hendrina Volkerink, echtgenote van Albert Beltman, is op 51-jarige leeftijd overleden in Wesepe bij Olst op 10 mei 1870 rond 18:00. Haar weduwnaar verbleef nog steeds in het gesticht in de Bagijnenstraat in Deventer. Daar is Albertus Beltman op 49-jarige leeftijd overleden op 14 maart 1876 rond 15:00. Zijn overlijden werd op de 20e ook in Olst geregistreerd.

Jaapje de Zeeuw - 16 jaar en zwanger in 1865 in Westmaas

Jaapje de Zeeuw is geboren op 12 februari 1849 in Westmaas als oudste kind van Jacob de Zeeuw (1823-1864) en Jannigje Maaskant (1829-1862). Jaapje is ook keurig vernoemd naar haar grootmoeder van moeder's zijde, Jaapje Schelling. Na Jaapje werden nog 7 kinderen geboren. Jaapje was 13 jaar oud, toen haar moeder overleed. Op haar 15e, op 7 september 1864 in Westmaas, verloor Jaapje ook haar vader. Op haar 16e was Jaapje zwanger.

De zwangere, 16-jarige Jaapje trouwde op 18 mei 1865 in Westmaas met de 24-jarige Jan Quartel. Jan is geboren op 22 februari 1841 in Westmaas als zoon van Jacob Koenraadsz. (de) Quartel en diens tweede vrouw Lijntje de Boer (1817-1880).
Jaapje was nog steeds 16 jaar oud en inmiddels 4 maanden getrouwd, toen zij in Westmaas op 27 september 1865 beviel van een zoon Jacob, vernoemd naar hun beider vader. Dertien maanden later werd hun zoon Jacobus geboren. Hun derde kind, een zoon Willem, is jong overleden. Daarna volgden nog 11 kinderen, waaronder veel meisjes. Jaapje is tenslotte op 38-jarige leeftijd op 5 augustus 1887 rond half twaalf 's-morgens nog bevallen van een doodgeboren dochter. Dat was haar laatste zwangerschap.

De Standaard, 15-10-1921

Jaapje de Zeeuw is de moeder van

1. Jacob Quartel is geboren op 27-9-1865 in Westmaas. Jacob is aldaar overleden op 14-12-1943, 78 jaar oud.
2. Jacobus Quartel is geboren op 30-10-1866 in Westmaas. Jacobus trouwde in Strijen op 2-8-1894 met Dingena de Man (1894-1953), dochter van Bastiaan de Man (1844-1924) en Maria van Soest. Jacobus is overleden op 24-9-1938 in Halsteren, 71 jaar oud.
3. Willem Quartel is, geboren op 22-10-1867 in Westmaas en aldaar overleden op 24-07-1868, 9 maanden oud.
4. Jannigje Quartel is geboren op 27-10-1868 in Westmaas. Jannigje is aldaar overleden op 24-4-1939, 70 jaar oud.
5. Willem Quartel is geboren op 09-4-1871 in Westmaas. Hij huwde Johanna Vogelaar in 1906 en kreeg kinderen. Willem overleed "na een geduldig gedragen lijden" in januari 1943 in de ouderdom van 71 jaar.
6. Lijntje Quartel is geboren op 17-1-1873 in Westmaas en aldaar overleden op 26-5-1886, 13 jaar oud.
7. Grietje Quartel is geboren op 29-11-1874 in Westmaas. Grietje is overleden op 21-2-1915 rond 9:30 in Loosduinen, 40 jaar oud. Zie onderaan deze blog post waarom zij daar verbleef.
8. Ingetje Quartel is geboren op 30-4-1877 in Westmaas. Ingetje trouwde, 31 jaar oud, in 1908 in Abcoude-Baambrugge met de 73-jarige Gijsbert de Bree, weduwnaar van Geertje Barmentlo. Ingetje's huwelijk heeft 10 jaar geduurd voordat haar man op 83-jarige leeftijd overleed. Toen Ingetje zelf op 66-jarige leeftijd overleed op 27-2-1944 in Westmaas, werd haar overlijden ook aangegeven in Abcoude.
9. Adriana Cornelia Quartel is geboren op 17-3-1879 in Westmaas en aldaar overleden op 4-12-1885, 6 jaar oud.
10. Cornelia Quartel is geboren op 25-7-1881 in Westmaas. Cornelia trouwde, 23 jaar oud, op 14-10-1904 in Westmaas met Jacob Quartel, 28 jaar oud. Jacob is geboren op 19-1-1876 in Westmaas, zoon van Pieter Quartel (1835-1917) en Annigje de Zeeuw (1839-1902). Jacob is - na 10 jaar huwelijk - overleden op 25-8-1915 in Westmaas, 39 jaar oud. Zij hadden een zoon Jan Pieter Quartel.
11. Jaapje Quartel is geboren op 13-7-1882 in Westmaas. Zij trouwde in 1919 in Westmaas met Cornelis Monster uit Strijen. Toen Jaapje op 75-jarige leeftijd overleed op 22-02-1958 in Rotterdam, werd haar overlijden ook aangegeven in Westmaas.
12. Pieternella Quartel is geboren op 21-8-1883 in Westmaas. Pieternella is aldaar overleden op 30-1-1910, 26 jaar oud.
13. Jan Quartel is geboren op 1-6-1885 in Westmaas. Jan jr. werkte als landbouwer. Hij trouwde, 34 jaar oud, in 1919 in Sint Philipsland (Zld) met Pieternella Maria Boudeling (1889-1965). Zij hadden nakomelingen.
14. Lijntje Adriana Quartel is geboren op 10-8-1886 in Westmaas en vernoemd naar 2 jong-overleden zusjes. Lijntje Adriana is zelf overleden op 10-1-1969 rond 16:20 in ’s-Gravenhage, 82 jaar oud. Haar overlijden werd aangegeven door een Klaaswaalse uitvaartverzorger.
15. Een dochter kwam dood ter wereld in Westmaas op 5-8-1887 rond 11:30.

Jan Quartel is op 58-jarige leeftijd overleden op 28 juni 1899 in Westmaas. Jaapje heeft hem 22 jaar overleefd. Zij is in Westmaas overleden op 14 oktober 1921, 72 jaar oud.

Arend Streefkerk (1815-96) ontvluchtte een gesticht

In september 1852 besloot de arrondissementsrechtbank van Breda om de 37-jarige Arend Streefkerk onder curatele te stellen. Hij was eigenlijk inwoner van Fijnaart, maar bevond zich inmiddels in het gesticht “Meerenberg”. Dit was een in de duinen van Bloemendaal gelegen psychiatrisch ziekenhuis, opgericht als 'Provinciaal geneeskundig gesticht voor krankzinnigen Meerenberg'.

Psychiatrische Inrichting Meerenberg in Bloemendaal

Nadat in de loop van 1842-43 geld bij elkaar was gebracht, werd besloten de bestaande hofstede “Meer en Berg” te Bloemendaal aan te kopen. Vervolgens stelde de provincie de architect Jan David Zocher jr. (1791–1870) aan voor het ontwerp van het hoofdgebouw én het omliggende park, dat bij de behandeling van de patiënten een belangrijke rol zou gaan spelen. In 1848 werd het complex voltooid. Drie jaar na de totstandkoming van het gesticht werd het maximaal aantal patiënten in het gesticht overschreden. Hierdoor ging men in 1853 al over tot uitbreiding van het gesticht. Er kwamen - aansluitend op het carré van Zocher - een grote zuid- en noordvleugel tot stand die qua opzet en uitstraling aansloten op de stijl van Zocher.

Bredasche Courant, 26-9-1852

Arend Streefkerk werd geboren op 11 februari 1815 in Heenvliet als zoon van Corstiaan Streefkerk (1775-1859) en diens eerste vrouw Pieternella Kats. Corstiaan was gedoopt op 16-5-1775 in Klundert als zoon van Bastiaan Streefkerk en Willemijntje Moerkerke (1737-1822), die neef en nicht waren als kleinkinderen van Jan Corstiaensz Streefkerk uit Numansdorp.
Arend's ouders woonden enige tijd in Heenvliet, waar Korstiaan Streefkerk watermolenaar was in de periode 1815-1819. Arend's moeder, Pieternella, beviel van 11 kinderen in totaal, waarvan er 4 jong zijn overleden, 2 overleden als tiener en 5 kinderen de volwassen leeftijd bereikten. Arend was 25 jaar oud, toen zijn moeder Pieternella op 54-jarige leeftijd is overleden op 16-10-1840 in de gemeente Fijnaart en Heijningen. Zij liet 5 kinderen na: Geertje (1809-1863), Bastiaan (1811-1872), Arend, Pieter (1816-1881) en Stijntje (1818-1860).
Arend's vader, de 70-jarige Corstiaan Streefkerk, is op 15-1-1846 in Klundert hertrouwd met Johanna Otterdijk, die is geboren op 25-7-1794 in Mijnsheerenland. Vanwege de leeftijd van de bruid bleef dit huwelijk kinderloos. Corstiaan Streefkerk woonde aan het eind van zijn leven in de gemeente Fijnaart en Heijningen, maar is overleden in Arnhem op 20-3-1859, 86 jaar oud. Tien maanden later overleed zijn weduwe, Johanna Otterdijk, op 22-1-1860. Zij hebben dus beiden nog de krankzinnigheid van hun zoon Arend meegemaakt.

Algemeen Handelsblad, 31-8-1857

In augustus 1857 wist de 42-jarige Arend Streefkerk te ontsnappen uit het krankzinnigengesticht. Kennelijk werd Arend weer teruggevonden. Hij is overleden op 28-1-1896’s middags rond half vijf in Bloemendaal (NH) in het huis genaamd “Meerenberg”. Hij was 80 jaar oud en werd vermeld als weduwnaar van Margaretha Maria Patier/Portier. Zij waren getrouwd op 28 oktober 1846 in Soerakarta op Java in Indonesië.

Arend Streefkerk is getrouwd op 28-10-1846 in Soerakarta.

Bronnen:  WieWasWie.nl, WestBrabantsArchief.nl, StreekArchiefVP.nl, CultureelErfgoed.nl, Almanak van Nederlandsch-Indië (bij Google Books).
Zie ook: Foto's Psychiatrisch Ziekenhuis Bloemendaal, Waanzinnige toestanden in vroegere inrichting.

Govert Ophorst (1769-1817) werd onder curatele gesteld

De Govert Ophorst in dit verhaal werd gedoopt op 7 juni 1769 in Heusden als oudste zoon van koekenbakker Jacobus Govertsz. Ophorst (1735-1804) en zijn vrouw Richarda de Blij (1739-1806). Dit echtpaar was een jaar eerder in ondertrouw gegaan op 10 juni in Schoonhoven als jongeman van Nieuwkuijk en jongedochter van Gorinchem. Govert is een nakomeling in mannelijke lijn van mijn 17e-eeuwse voorvader Johannes (“Jan”) Ophorst zijn vrouw Gertrudis (“Geertjen”) Boeckens, beiden uit Nijmegen.

Trouwinschrijving van Govert Ophorst in Heusden

Op 28-jarige leeftijd trouwde Govert Ophorst op 29 augustus 1797 in Heusden met Johanna Roomer. Zij is gedoopt in Heusden op 19-3-1769 als jongere dochter van Cornelis Roomer en Maria Bouwman (1732-1784). Met Johanna kreeg Govert op 8-6-1801 een zoon Jacobus Richardus Ophorst, die zij lieten dopen in Heusden op de 10e.

Zo'n 6 jaar later, op 16 mei 1807, werd Govert Ophorst Jacobusz., wonend in Heusden, onder curatele gesteld met als curators zijn plaatsgenoot Hendrik Willem Spieringh en zijn zwager Simon Roomer (1759-1823).

Oprechte Haarlemse Courant, 23-5-1807

Govert's vrouw, Johanna Roomer, is op 46-jarige leeftijd overleden op 14 september 1815 in Heusden. Govert is zelf 2 jaar later aldaar overleden op 5 augustus 1817, 48 jaar oud. Hun zoon Jacobus Richardus Ophorst is op 41-jarige leeftijd overleden op 10 januari 1843 in Heusden. Hij was getrouwd en had een zoon Govert Ophorst (1827-1866) jr.

Bronnen: WieWasWie.nl, Salha.nl, Delpher.nl, FamilySearch.org.

Johannes van Ouwerkerk (1773-1826): 2 huwelijken en meerdere opsluitingen

De Johannes van Ouwerkerk in dit verhaal is gedoopt op 1 juli 1773 in Dordrecht als tweede zoon van Jacobus van Ouwerkerk en Elisabeth (“Lijsabet”) Radius. Zijn ouders hadden een aantal kinderen waarvan de naam begon met een J en verder nog een dochter Elisabeth.Van hen bereikte - behalve  Johannes - ook zijn broer Jacobus van Ouwerkerk (1778-1831) de volwassen leeftijd. Jacobus trouwde achtereenvolgens met Johanna Los en Adriana Stam en woonde in Gorkum.

Johannes van Ouwerkerk is op 16 december 1797 in Dordrecht in ondertrouw gegaan met Jacoba Jonker. Zij was gedoopt op 11-8-1773 in Dordrecht als dochter van Johannes Lukase Jonker en Neesje de Hart.
In de periode 1798-1808 beviel Jacoba van 6 kinderen met de namen Jenneke, Neesje (2x), Jacobus (2x) en Johannes Lucas, die werd gedoopt op 29-7-1808 in Dordrecht. Jacoba Jonkers lijkt in datzelfde jaar te zijn overleden.

Johannes van Ouwerkerk was weduwnaar toen hij in 1809 trouwde met Huberta van Riemsdijk.

Johannes van Ouwerkerk was 35 jaar oud toen hij op 20 mei 1809 in Dordrecht in ondertrouw ging met de 32-jarige Huberta van Riemsdijk. Op 3 juni zijn zij getrouwd. Huberta is gedoopt op 31 maart 1779 in Dordrecht als oudste dochter van Huijbertus van Riemsdijk en Cornelia Thierens.
Johannes en zijn tweede vrouw Huberta lieten in Dordrecht een dochter Cornelia dopen op 12-9-1810. In 1813 was sprake van een levenloos kind. In 1819 werd een dochter Elisabeth geboren, die slechts zo'n 5 weken oud werd. Het lijkt erop dat hun dochter Cornelia ook jong is gestorven.
Uit Johannes' eerste huwelijk lijken wèl 2 dochters de volwassen leeftijd te hebben bereikt. Zijn oudste dochter Jenneke van Ouwerkerk is op 47-jarige leeftijd in 1845 in Middelburg getrouwd met weduwnaar Janis van Puffelen. Haar zus Neesje van Ouwerkerk (1804-1862) in 1823 in Dordrecht getrouwd met Abraham Kooijmans, een zoon van Pieter Kooijmans en Elisabeth Johanna Dura.

Johannes van Ouwerkerk werd voor het eerst opgenomen in het Dordts krankzinnig- en beterhuis op 11 augustus 1823, waarna hij op 13 november van dat jaar werd ontslagen. Op 16 maart 1824 werd hij opnieuw opgenomen, waarna hij op 1-4-1825 als “hersteld” werd ontslagen. Bij vonnis van de Rechtbank van Eerste Aanleg te Dordrecht werd Johannes' huwelijk met Huberta ontbonden op 21-2-1825.

Reeds op 12-12-1825 werd Johannes van Ouwerkerk opnieuw opgenomen in het krankzinnig- en beterhuis in Dordrecht. Uiteindelijk is hij overleden op 26 mei 1826 des avonds 7 uuren in het huis getekend C1061 op de Lindegracht, het adres van het krankzinnig- en beterhuis.
Huberta van Riemsdijk is overleden op 8-10-1833 in Dordrecht, 52 jaar oud.

Bronnen: WieWasWie.nl, RegionaalArchiefDordrecht.nl, E. van Dooremalen: Generaal Register van alle Persoonen welke in het Stads Krankzinnig en Beterhuijs te Dordrecht tans zijn of zullen werden geconfineert zoo van Binnen als Buiten de Stad 1805-1830.

Johanna Ridderhof (1781-1849) - bastaards en opsluiting

Johanna Ridderhof is een dochter Willem Ridderhof (1750-1829) en Hendrika (“Hendrikje”) van der Elst (†1811). Johanna werd in Dordrecht gedoopt, waarschijnlijk op 9-12-1781. Haar ouders kregen diverse kinderen, maar behalve Johanna lijken alleen Gerrit, gedoopt op 19-3-1790, en Katrina, gedoopt op 17-5-1792, de volwassen leeftijd te hebben bereikt.
Gerrit Ridderhof trouwde op 19-jarige leeftijd op de 13e van de Bloeimaand van 1809 met Agatha Evenwel (1790-1840), een verre nakomelinge van mijn stamgrootvader Abraham Pietersz Evenwel (1642-1728). Zij kregen i.e.g. kinderen genaamd Hendrika en Hendrik. Katrina trouwde op 32-jarige leeftijd in 1824 met plaatsgenoot Jeremias Vermaas (1799-1840) en kreeg met hem kinderen.

Johanna Ridderhof werd - op verzoek van haar vader - op 11-4-1809 in Dordrecht vanwege krankzinnigheid voor een jaar ten koste van het huis opgesloten in het krankzinnig- en beterhuis. Daar werd zij bevonden zwanger te zijn. Zij beweerde dat dit in het huis was gebeurd, maar daar hield men vol dat de bezwangering al eerder had plaats gevonden. Een kind van Johanna Ridderhof werd begraven op 30-9-1810 in Dordrecht. Johanna werd vervolgens op 20-10-1809 ontslagen uit het huis, omdat zij was hersteld.
Johanna Ridderhof was 27 jaar oud en ongehuwd toen zij op 18-9-1819 in Dordrecht beviel van een buitenechtelijke zoon Willem Adriaan. Toen Johanna vervolgens op 15-10-1819 in Dordrecht trouwde met de 74-jarige Willem de Bruijn, werd deze zoon bij dit huwelijk erkend. Zo was de bejaarde Willem de Bruijn alsnog vader geworden. Johanna had voor haar huwelijk bij Willem als dienstmeisje gewerkt.
Willem is gedoopt op 14-5-1744 in Dordrecht. Zijn ouders zijn Adriaen de Bruijn (1714-1777) en Anna Snel (†1797). Zijn grootouders zijn Willem de Bruijn en Maria van Driel. Willem had een oom Hermanus de Bruijn die met zijn vrouw Willemijna Roelantsen Millaard een dochter Willemina Maria de Bruijn kreeg en liet dopen op 30-6-1743 in Dordrecht. Met deze achternicht ging Willem de Bruijn in ondertrouw op 13-5-1784 in Dordrecht met attestatie om in Amsterdam te trouwen, waar de bruid toen woonde. Aangezien bruid en bruidegom beiden al 40 jaar oud waren, bleef dit huwelijk kinderloos. Willemina Maria is overleden op 23-5-1814 in Dordrecht. Haar weduwnaar was toen 69 jaar oud.

Willem's vrouw Johanna Ridderhof werd vanaf 12-3-1826 opnieuw verpleegd in het krankzinnig- en beterhuis te Dordrecht. Zij was toen 44 jaar oud.
Haar man, Willem de Bruijn, is overleden op 25-1-1828 in Dordrecht, 83 jaar oud. Johanna Ridderhof is op 12-6-1849 rond half 7 's morgens overleden in het krankzinnighuis op nr. 1076 aan de Lindegracht, waar haar overlijden diezelfde dag werd aangegeven door de vader van het krankzinnigenhuis.

Overlijdensaangifte van Johanna Ridderhof door de vader van het krankzinnigenhuis in Dordrecht

Lijsbet Stolk bracht een zoon onder in het Krankzinnig- en Beterhuis

Lijsbeth Teunisdr. Stolk werd hoogstwaarschijnlijk gedoopt op 2-9-1725 in Giessendam met als getuige ene Adriana Ariense. In dat geval zijn Lijsbeth's ouders Teunis Pieterse Stolk en zijn vrouw Teuntje Teunisdr.  
Lijsbeth Stolk is op 4-9-1744 in ondertrouw gegaan met Gijsbert Gerritsz. de Hoog, als j.d. en j.m., beiden geboren en woonachtig onder Giessedam. Gijsbert was gedoopt op 31-7-1706 in Hardinxveld als zoon van Gerrit Huijbertsz. de Hooch en Maaijke Pieters Pijl met als getuigen een broer en zus van de moeder. Lijsbeth Stolk en Gijsbert de Hoog zijn getrouwd op de 29e. 
Zij kregen de volgende kinderen:

1. Maijke is gedoopt op 28-11-1745 in Hardinxveld met getuige Maijke de Hoog.
2. Gerrit is geboren te Giessendam-Buijtendams en gedoopt op 14-5-1747 in Hardinxveld met getuige Maijke de Hoog.
3. Teunis is gedoopt op 5-10-1749 in Hardinxveld en jong gestorven.
4. Teunis is gedoopt op 18-10-1750 in Hardinxveld en jong gestroven.
   
5. Teunis is gedoopt op 1-10-1752 in Hardinxveld met als peet Marrie Andriesen van 't Verlaat. Teunis is op 73-jarige leeftijd overleden op 8-11-1825 in Giessendam. Hij was weduwnaar van Maria de Gelder en had met haar o.a. de kinderen Gijsbert, Giel, Lijsbeth en Pieter.
6. Pieter is gedoopt op 2-12-1753 in Hardinxveld en jong gestorven.
7. Pieter is gedoopt op 30-3-1755 in Harinxveld met als peet Aaltie Gerrits de Hoog, een zus van de vader. Pieter huwde Maria Sionse Bakker en kreeg met haar een dochter Lijsbeth (1779-1859)
   
8. Adriaan is gedoopt op 7-5-1758 in Hardinxveld met als peet Mattie Andries van 't Verlaat.
   
9. Willem is gedoopt op 31-5-1761 in Hardinxveld met getuige Susanna de Hoog, een zus van de vader.
   
10. Maaike is gedoopt op 9-3-1767 in Hardinxveld met getuige Susanna de Hoog. Maaike is op 80-jarige leeftijd overleden op 26-6-1842 in Giessendam. Zij was toen weduwe van Gijsbert Kok, zoon van Arie Kok en Neeltje Vermeer.

Doopinschrijving van Adriaan de Hoog in 1758 in Hardinxveld.

Anthonij Rosenbrand (1687-±1749) verloor zijn verstand

Loon op Zand, 31-5-1751:

Hendrik Jonkers, Hendrik Nette en Arien Janse Snaphaan leggen - op verzoek van Jan Rosenbrand en Gerrit de Rooij - een verklaring af dat vader Anthonij Rosenbrand sedert lange jaren sterke jenever gedronken heeft, waardoor hij meestal dronken was en zijn verstand verloren heeft.

Anthonij Rosenbrand is gedoopt op 30-3-1687 in 's-Grevelduin-Capelle als jongere zoon van mijn voorvader Jan Claesz Rosenbrand en diens tweede vrouw Huijbertje Gijsberts Hoeffnaegel. Anthonij had een oudere broer Nicolaas (“Claas Jansz”), een halfzus Marie en een halfbroer Adriaan. Marie en Adriaan waren de eersten die het gezin verlieten. Zij vertrokken naar Dordrecht, waar Adriaan maar liefst 3 maal zou trouwen.
Anthonij's volle broer Claas is op 8-2-1711 in 's-Grevelduin-Capelle getrouwd met Geerken Nieuwenhuijzen, een dochter van mijn voorouders Jacob Teunisz van den Nieuwenhuijsen en Wilmken Jans (de) Looper. Zij zouden 8 kinderen krijgen, waaronder Huijbertje Rosenbrand (1713-1805), Johannes Rosenbrand (1714-1794) en Johanna Rosenbrand, die zou trouwen met Arie Jansz Paans (1729-1802).

Anthonij Jans Rosenbrant & Gertruij Jans Nieuwenhuijsen betaalden op 19-4-1715 samen ƒ6 impost om te mogen trouwen.

Anthonij Rosenbrand trouwde op 28-4-1715 in 's-Grevelduin-Capelle met Geertruij van Nieuwenhuijsen. Zij is gedoopt op 4-11-1688 in 's-Grevelduin-Capelle als dochter van Jan Elants van Nieuwenhuijsen en diens eerste vrouw Dingena Arisse Deckers, die een dochter is van voorvader Arien Robben Decker (1621-1703).
Anthonij Rosenbrand liet zijn eerste kind, een dochter Dingena, dopen op 16-8-1716. Daarna volgden 2 jong gestorven zoontjes met de naam Johannes. Op 15-8-1723 in 's-Grevelduin-Capelle werd een uiteindelijk een zoontje Johannes (“Jan”) gedoopt dat in leven bleef. Anthonij Roosenbrant, zijn vrouw Geertruij en de kinderen Dingena en Jan werden in Marieldael in 1730-31 aangeslagen op de hoofdgeldlijst van Loon op Zand.

Johanna Bommelshoofd (1822-77) werd verpleegd in een krankzinnigen gesticht

Bij vonnis van de arrondissementsrechtbank te Amersfoort van 3-3-1869 werd Johanna Bommelshoofd ter zake van krankzinnigheid onder curatele gesteld. Zij werd toen al verpleegd in het gesticht voor krankzinnigen te Utrecht. Een verzoek daartoe was ingediend door haar zus Elisabeth Bommelshoofd (1816-69) en zwager Jan Withoos (1816-83).

Nederlandsche Staatscourant, 9-3-1869

Johanna Bommelshoofd was geboren op 11-12-1822 in Amersfoort als jongste dochter van Nicolaas (“Claas”) Bommelshoofd en Alijda (“Aaltje”) Mijnderse, die aldaar op 30-9-1797 waren getrouwd. Behalve bovengenoemde zus Elisabeth, had Johanna ook nog een zus Antje Bommelshoofd (1808-75), die op 31-10-1835 in Amersfoort een buitenechtelijke zoon Gerardus kreeg, waarvan Willem van den Brink verklaarde de vader te zijn. Willem is op 3-2-1836 in Amersfoort met Antje getrouwd. 
Op 29-jarige leeftijd is Johanna getrouwd met de 55-jarige weduwnaar Jan van Rooijen, die toen werkzaam was als daghuurder. Haar vader was aanwezig bij de huwelijksvoltrekking op 11-8-1852 in Amersfoort.

Cornelis Jacobus Stoutjesdijk (1819-1859) werd onder curatele gesteld

Cornelis Jacobus Stoutjesdijk werd geboren op 17-12-1819 in Oud-Vossemeer (Zld). Zijn ouders zijn Jacobus Stoutjesdijk en Johanna Maria Mol, die waren getrouwd op 23-9-1812 in Poortvliet (Zld). Cornelis Jacobus had een oudere broer Marinus Cornelis (1813-1839) en zusjes Catelina Adriana (1817-1858), Janna Cornelia (1818-1859) en Neeltje Martina (1824-1904). Bovendien waren nog een aantal broertjes en zusjes jong gestorven.

Cornelis Jacobus was net 6 jaar oud, toen zijn vader overleed. Korenmolenaar Jacobus Stoutjesdijk stierf op 1-1-1826 in Oud-Vossemeer, 41 jaar oud. Hij was geboren in Nieuwerkerk op Duiveland als zoon van landman Marinus Stoutjesdijk en Johanna Bibbe, die beiden in november 1831 zouden overlijden.
Jacobus’ weduwe, Johanna Maria Mol, zette het werk op de korenmolen voort. Zij was op 7-3-1791 geboren en gedoopt op de 13e in Poortvliet als dochter van rentenier Pieter Mol en Catharina Adriana Slager. De getuigen bij haar doop waren Michiel de Lange en Maria Adriana van Eeuwig.
Johanna Maria Mol, weduwe van J. Stoutjesdijk, bezat in 1832 in Oud-Vossemeer diverse percelen bouwland en weiland, 2 huizen en een molen met erf. Op 15-6-1839 in Oud-Vossemeer is Johanna Maria Mol op 48-jarige leeftijd hertrouwd met de 29-jarige boerenknecht Paulus Johannes Roggeband, zoon van landman Domus Roggeband (1787-1870) en zijn vrouw Anna Hendriks. Een maand later, op 13-7-1839 aldaar, trouwde dochter Catalina Adriana Stoutjesdijk met een broer van haar stiefvader, boerenknecht Johannes Anthonij Roggeband (1814-1879). 

Johanna Maria Mol is gedoopt 13 maart 1791 in Poortvliet.

Johannes Casteleijn (1788-1853) werd krankzinnig

Schoenmaker Johannes Casteleijn was op 8-5-1788 geboren en op de 13e in Middelburg gedoopt als zoon van Johannes sr. en Josina Mortier (†1808). Johannes trouwde op 28-jarige leeftijd op 1-5-1817 in Middelburg met de 21-jarige naaister Catharina Pieternella Kaul. Zij is in Middelburg op 11-8-1795 gedoopt als dochter van Quirinus Kaul (†1808) en schoolhouderes Barbara Verbiest. Josina’s moeder was bij hun huwelijk aanwezig. Johannes verklaarde de verblijfplaats of laatste woonplaats van zijn vader níet te kennen. Johannes had nog wel een oudere broer, tabakswerker Maarten Casteleijn (1785-1856). 

Johannes en Catharina Pieternella kregen 6 kinderen, waarvan er 4 vóór hun 4e verjaardag zijn overleden. Twee zoons, Johannes jr. en Leendert, bleven in leven. Hun moeder, de vrouw van Johannes, is overleden op 2-4-1828 in Middelburg, 7 dagen na de geboorte van haar jongste zoontje, dat een dag na haar stierf. Catharina Pieternella werd 32 jaar oud. Haar moeder, Barbara Verbiest, is pas op 10-11-1845 overleden, 78 jaar oud.

Op 20 juni 1849 werd Johannes Casteleijn wegens krankzinnigheid opgesloten in het “Geneeskundig Gesticht voor Krankzinnigen” aan de Lindegracht in Dordrecht. Er werd vermeld dat het “tijdelijk” was, maar hij blijkt daar de rest van zijn leven te hebben verbleven.

Middelburgsche Courant, 26-6-1849

De Meuseumstraat heette
vroeger Lindegracht.

Zoon Leendert, geboren op 13-5-1824 in Middelburg, is op de Noorder-Atlantische Oceaan overleden op 28-4-1851 aan boord van het fregatschip “Phoenix”. Hij was 26 jaar oud. 
Zoon Johannes jr., geboren op 11-11-1821 in Middelburg, werkte als koperslagersknecht. Hij trouwde in 1846, maar is reeds op 30-jarige leeftijd overleden op 20-4-1852 in Middelburg. Hij liet een dochter na, genaamd Johanna Pieternella Castelijn.

Johannes Casteleijn is overleden in Dordrecht op 18-11-1853 rond 5 uur ’s middags in het huis N° 1046 op de Lindegracht. Eén van de aangevers was huismeester Pieter van der Wal. Het overlijden van Johannes werd zowel in Dordrecht als in Middelburg geregistreerd.

Bronnen: WieWasWie.nl, Delpher.nl, FamilySearch.org.

Hendrik Kruithof (1823-89) was krankzinnig

De Nederlandsche Staatscourant van 1-2-1867 vermeld dat Hendrik Kruithof, wonende te Mijnsheerenland, onder curatele is gesteld vanwege krankzinnigheid. Dit betreft hoogstwaarschijnlijk de op 12-8-1823 in Mijnsheerenland geboren Hendrik, zoon van Pieter Kruithof (1797-1855) en Hilligje van Lughtenburg (1798-1873). Die Hendrik is ook op 22-4-1889 in Mijnsheerenland overleden.

Nederlandsche Staatscourant, 1-2-1867

Hendrik Pieterse Kruithof had wèl een gelijknamige neef. Dat was Hendrik Kruijthoff, die op 16-4-1838 in Mijnsheerenland werd geboren als zoon van Johannis Kruithof en Trijntje de Jong. Die Hendrik Kruijthof is echter in 1860 in 's-Gravendeel getrouwd met Jannigje den Boer uit 's-Gravendeel en liet vervolgens kinderen dopen in 's-Gravendeel en Strijen in de periode 1861-1882. Daarna is die Hendrik Kruijthoff op 18-2-1910 in Strijen overleden. Beide Hendriken zijn vernoemd naar hun grootvader Hendrik Kruithof (1756-1832), man van IJda van der Sijde. 

Andries Niemantsverdriet (1819-70) uit Klaaswaal was krankzinnig

Bastiaan Niemantsverdriet (1793-1859) behoort tot de Klaaswaalse familie Niemantsverdriet, die afstamt van Bastiaen Cornelisse Niemantsverdriet en Lijntje Bastiaans van Es, die aldaar in 1702 zijn getrouwd. Bastiaan is aldaar geboren op 24-2-1793 als zoon van Andries Niemantsverdriet (1743-1817) en Lijsbeth Harthals. Bastiaan is zelf op 2-11-1813 in Maasdam getrouwd met Grietje Pieters Barendrecht (1795-1829) uit de Sint Anthoniepolder. Haar ouders zijn Pieter Huijge Barendrecht en Annetje Jans Barendrecht. Met haar kreeg Bastiaan 8 kinderen, waaronder Elisabeth, Pieter en Andries.

Klaaswaal

De Andries Niemantsverdriet uit dit verhaal werd geboren op 21-4-1819 in Numansdorp. Zijn moeder, Grietje Barendrecht, is overleden op 31-10-1829 in Klaaswaal, 34 jaar oud. Andries was dus 10 jaar oud, toen hij zijn moeder verloor. Andries was reeds 21 jaar oud, toen zijn vader, Bastiaan, is hertrouwd op 18-12-1840 in Klaaswaal met Aagje de Winter (1807-1889). Met haar kreeg Bastiaan nog 5 kinderen. 

De oudere zus van Andries, Elisabeth Niemantsverdriet (1816-1868), trouwde eerst in 1835 en vervolgens in 1857, waarna zij naar Westmaas verhuisde. De jongste volle broer van Andries, Pieter Niemantsverdriet (1828-1872), is pas op 31-3-1869 in Klaaswaal getrouwd en kreeg toen nog zonen Bastiaan en Cornelis, die beiden de volwassen leeftijd zouden bereiken. Andries Niemantsverdriet is echter nooit getrouwd. Hij werd onder curatele gesteld bij vonnis van de arrondissementsrechtbank te Dordrecht op 20-12-1869 wegens krankzinnigheid.

Nederlandsche Staatscourant, 30-12-1869

Op 51-jarige leeftijd is Andries Niemantsverdriet overleden op 24-11-1870 rond 5 uur 's morgens in het “Stads Krankzinnig- en Beterhuis” op N° 1046 aan de Lindegracht in Dodrecht. Zijn vader Bastiaan was reeds overleden op 28-5-1859 in Klaaswaal. Zijn broer Pieter is aldaar overleden op 23-2-1872, 43 jaar oud. Hun stiefmoeder, Aagje de Winter, en 2 halfbroers en een halfzus waren toen nog in leven.

Bronnen: WieWasWie.nl, Delpher.nl, FamilySearch.org, Families of South-Holland CD ("Klappers").

Cornelia Bos werd in een krankzinnigengesticht opgenomen

Cornelia ("Neeltje") Bos, weduwe van Cornelis Rijnhout, werd wegens krankzinnigheid verpleegd in het gesticht van Rotterdam. Op 26-9-1859 werd zij onder curatele gesteld.

Nederlandsche Staatscourant, 5-10-1859

Cornelia en haar man Cornelis Rijnhout hadden in december 1812 in Gouda een zoon Jilles gekregen. Cornelis Rijnhout was toen 27 jaar oud en baandersknecht. Het gezin woonde aan de Rozendaal in Gouda. In februari 1815 kreeg pijpenmaakster Neeltje Bos, wonend in de Cappenersteeg, een dochter Johanna, terwijl haar man Cornelis Rijnhout in militaire dienst was.

Gouda

Cornelis Rijnout is op 18-5-1843 in Gouda overleden, 56 jaar oud. Hij was een zoon van Jelles Rijnhout en Trijntje Fortuijn. De naar zijn grootvader vernoemde zoon Jilles was in 1844 in Gouda getrouwd met Elizabeth Marré en had met haar weer een zoon Cornelis gekregen. Jilles is overleden op 23-9-1850 in Gouda. 
Cornelia Bos zelf was 79 jaar oud, toen zij overleed op 15-11-1860 in Rotterdam.


Bronnen: delpher.nl, wiewaswie.nl, www.samh.nl.